Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

खरसेनासङ्ग्रामः

The Battle with Khara’s Host at the Hermitage

तान्सर्वान्पुनरादाय समाश्वास्य च दूषणः।अभ्यधावत काकुत्स्थं क्रुद्धो रुद्रमिवान्तकः।।।।

tān sarvān punar ādāya samāśvāsya ca dūṣaṇaḥ | abhyadhāvata kākutsthaṃ kruddho rudram ivāntakaḥ ||

तान् सर्वान् पुनरादाय समाश्वास्य च दूषणः। अभ्यधावत काकुत्स्थं क्रुद्धो रुद्रमिवान्तकः॥

तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), बहुवचनम्; Pronoun, Masculine, Accusative plural
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; Adjective agreeing with तान्
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)
आदायhaving taken (back)
आदाय:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive), ‘having taken/collected’
समाश्वास्यhaving reassured
समाश्वास्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्वस् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund), ‘having reassured/pacified’
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
दूषणःDūṣaṇa
दूषणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदूषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Proper noun, Masculine nominative singular
अभ्यधावतran towards
अभ्यधावत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-धाव् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘ran towards’
काकुत्स्थम्Kākutstha (Rāma)
काकुत्स्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Accusative singular (epithet of Rāma)
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) ‘angered’; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; agreeing with दूषणः
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; object of comparison with इव
इवlike
इव:
Upamā-dyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्ययम् (particle of comparison)
अन्तकःAntaka (Death/Yama)
अन्तकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; apposition to दूषणः (‘as Yama’)

Pacifying them all, Dusana re-gathered them again and ran towards Rama like an angry Yama rushing towards Rudra.

D
Dūṣaṇa
R
Rāma (Kakutstha)
A
Antaka (Yama/Death)
R
Rudra (Śiva)

FAQs

It warns how adharma rallies through pride and anger; dharma must meet such renewed aggression with steady, principled resistance.

Dūṣaṇa regroups demoralized fighters and personally leads a renewed assault on Rāma.

Leadership (though misdirected): Dūṣaṇa’s ability to reanimate his troops contrasts with Rāma’s righteous steadiness.