Shloka 6
महोत्पात-लक्षणानि
Omens before Khara’s Assault
Devanagari script
व्याजह्रुश्च प्रदीप्तायां दिशि वै भैरवस्वनम्।अशिवं यातुधानानां शिवा घोरा महास्वनाः।।।।
Transliteration
vyājahruś ca pradīptāyāṃ diśi vai bhairava-svanam | aśivaṃ yātudhānānāṃ śivā ghorā mahāsvanāḥ ||
Translation
प्रदीप्तायां दिशि भैरवस्वनं व्याजह्रुः; यातुधानानामशिवं शिवा घोरा महास्वनाः।
Word by Word
व्याजह्रुःuttered / indicated
व्याजह्रुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-आ-हृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
प्रदीप्तायाम्in the blazing/bright
प्रदीप्तायाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-दीप् (धातु) + त (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त विशेषण, स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; दिशि इत्यस्य विशेषणम्
दिशिin a direction
दिशि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (particle), निश्चयार्थक/एवकारार्थक
भैरवस्वनम्terrible sound
भैरवस्वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभैरव (प्रातिपदिक) + स्वन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (भैरवः स्वनः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अशिवम्inauspicious
अशिवम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-शिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भैरवस्वनम् इत्यस्य विशेषणम्
यातुधानानाम्of the demons
यातुधानानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयातुधान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
शिवाःjackals
शिवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
घोराःfrightful
घोराः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; शिवाः इत्यस्य विशेषणम्
महास्वनाःloud-voiced
महास्वनाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + स्वन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् स्वनः येषाम्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; शिवाः इत्यस्य विशेषणम्
Context
Flesh-eating beasts and birds flocked at Janasthana producing a cacophony.
Characters & Entities
J
jackals (śivāḥ)R
rākṣasas (yātudhāna)FAQs
Adharma carries consequences. The epic frames nature’s portents as moral feedback: cruelty and aggression invite downfall.
As the rākṣasa forces move toward confrontation, jackals howl toward a blazing direction, marking ill fortune for the demons.
Moral causality (karma-bodha): understanding that unrighteous intent tends toward self-destruction.