Shloka 29

भावज्ञेन कृतज्ञेन धर्मज्ञेन च लक्ष्मण।त्वया पुत्रेण धर्मात्मा न संवृत्तः पिता मम।।।।

bhāva-jñena kṛta-jñena dharma-jñena ca lakṣmaṇa |

tvayā putreṇa dharmātmā na saṃvṛttaḥ pitā mama || 3.15.29 ||

हे लक्ष्मण, भावज्ञेन कृतज्ञेन धर्मज्ञेन च त्वया भ्रात्रा पुत्रवत्सलेन मम धर्मात्मा पिता नूनं न नष्ट इव मे भवति।

भावज्ञेनby (you) who know feelings
भावज्ञेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootभावज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Instr. 3), एकवचन; समासः भाव + ज्ञ (तत्पुरुषः) 'knower of feelings'; विशेषणम् त्वया
कृतज्ञेनby (you) grateful
कृतज्ञेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootकृतज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Instr. 3), एकवचन; समासः कृत + ज्ञ (तत्पुरुषः) 'grateful'; विशेषणम् त्वया
धर्मज्ञेनby (you) knowing dharma
धर्मज्ञेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Instr. 3), एकवचन; समासः धर्म + ज्ञ (तत्पुरुषः) 'knower of duty'; विशेषणम् त्वया
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक
लक्ष्मणO Lakṣmaṇa
लक्ष्मण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन (Voc.), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instr. 3), एकवचन
पुत्रेणby a son
पुत्रेण:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Instr. 3), एकवचन; अपादान/हेतु-भावः (as 'because of having such a son')
धर्मात्माthe righteous-souled one
धर्मात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्मात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन; बहुव्रीहिः: धर्मः आत्मा यस्य सः = 'righteous-souled' (epithet of पिता)
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध (negation)
संवृत्तःhas become; has come to pass
संवृत्तः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√वृत् (धातु)
Formक्त (PPP used finitely): पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन; 'has become/has happened' (idiomatically 'has not come to pass')
पिताfather
पिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Gen. 6), एकवचन

O Lakshmana! with a son like you who can understand others' feelings, who has a sense of gratitude and a sense of duty my father is not dead yet.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
D
Daśaratha (implied: ‘my father’)

FAQs

Continuity of dharma through character: a family’s righteousness lives on when the next generation embodies gratitude, empathy, and duty.

Rāma praises Lakṣmaṇa’s virtues and connects them to Daśaratha’s enduring legacy, despite separation and suffering.

Lakṣmaṇa’s bhāvajñatā (empathy), kṛtajñatā (gratitude), and dharmajñatā (moral discernment).