Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

अगस्त्याश्रमप्रवेशः तथा दिव्यायुधप्रदानम्

Entry into Agastya’s Hermitage and the Gift of Divine Weapons

ततो गत्वाऽऽश्रमपदं शिष्येण सह लक्ष्मणः।। ।।दर्शयामास काकुत्स्थं सीतां च जनकात्मजाम्।

tato gatvāśramapadaṃ śiṣyeṇa saha lakṣmaṇaḥ |

darśayāmāsa kākutsthaṃ sītāṃ ca janakātmajām ||

ततो लक्ष्मणः शिष्येण सह आश्रमपदं गत्वा काकुत्स्थं रामं सीतां च जनकात्मजां दर्शयामास।

ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having gone/reached’
आश्रमपदम्the hermitage (place)
आश्रमपदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम+पद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘the hermitage-place/precinct’
शिष्येणwith the disciple
शिष्येण:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘with/by the disciple’
सहwith
सह:
Sahakari (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-उपपद (with)
लक्ष्मणःLakshmana
लक्ष्मणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दर्शयामासshowed
दर्शयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative sense) ‘showed’
काकुत्स्थम्Rama (Kakutstha)
काकुत्स्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपनाम (epithet)
सीताम्Sita
सीताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
जनकात्मजाम्Janaka's daughter
जनकात्मजाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजनक+आत्मजा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (जनकस्य आत्मजा); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘daughter of Janaka’

The disciple humbly reported Agastya's words and ushered him in with befitting hospitality.

L
Lakṣmaṇa
D
disciple (śiṣya)
R
Rāma (Kākutstha)
S
Sītā
J
Janaka
Ā
āśrama

FAQs

Maryādā (propriety) in social-religious encounter: visitors are properly identified and introduced before entering a revered sage’s space.

Lakṣmaṇa accompanies the disciple to the hermitage area and indicates who Rāma and Sītā are.

Lakṣmaṇa’s attentive service and orderly conduct in facilitating the meeting.