Previous Verse
Next Verse

Shloka 88

पञ्चाप्सरो-सरः कथनम् तथा अगस्त्याश्रममार्गनिर्देशः

Panchapsara Lake Account and Directions to Agastya

आराधयिष्याम्यत्राहमगस्त्यं तं महामुनिम्।शेषं च वनवासस्य सौम्य वत्स्याम्यहं प्रभो।।।।

ārādhayiṣyāmy atrāham agastyaṃ taṃ mahāmunim | śeṣaṃ ca vanavāsasya saumya vatsyāmy ahaṃ prabho ||

अत्राहं तं महामुनिम् अगस्त्यं आराधयिष्यामि; सौम्य प्रभो, वनवासस्य शेषं च अहं एवं वत्स्यामि।

आराधयिष्यामिI will worship/propitiate
आराधयिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā√rādh (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: here)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन
अगस्त्यम्Agastya
अगस्त्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootagastya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
तम्that
तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'अगस्त्यम्' इत्यस्य विशेषणम्
महामुनिम्the great sage
महामुनिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā-muni (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् मुनिः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'अगस्त्यम्' इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
शेषम्the remainder
शेषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśeṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (and)
वनवासस्यof the forest-dwelling (exile)
वनवासस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvana-vāsa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वने वासः); पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध
सौम्यO gentle one
सौम्य:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsaumya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; संबोधन
वत्स्यामिI will dwell/spend
वत्स्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vas (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन
प्रभोO lord
प्रभो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

O noble, handsome Lakshmana, I will spend the rest of the exile in this forest in the worship of the great sage Agastya.

A
Agastya
V
vanavāsa (forest exile)

FAQs

Dharma includes honoring worthy sages and sustaining oneself through disciplined devotion during hardship; exile becomes a field for righteous practice, not resentment.

As Rama settles in the forest region connected with Agastya, he resolves to spend the rest of exile by serving the sage.

Humility and steadfastness: Rama treats spiritual service (ārādhana) as the proper way to live the exile.