Previous Verse
Next Verse

Shloka 84

पञ्चाप्सरो-सरः कथनम् तथा अगस्त्याश्रममार्गनिर्देशः

Panchapsara Lake Account and Directions to Agastya

नाम्ना चेयं भगवतो दक्षिणा दिक्प्रदक्षिणा।प्रथिता त्रिषु लोकेषु दुर्धर्षा क्रूरकर्मभिः।।।।

nāmnā ceyaṃ bhagavato dakṣiṇā dikpradakṣiṇā | prathitā triṣu lokeṣu durdharṣā krūrakarmabhiḥ ||

नाम्ना चेयं भगवतो दक्षिणा दिक् प्रदक्षिणा; प्रथिता त्रिषु लोकेषु दुर्धर्षा क्रूरकर्मभिः।

नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु (by name)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (and)
इयम्this
इयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'दिक्' (अध्याहृत) इत्यस्य विशेषणम्
भगवतःof the venerable one (Agastya)
भगवतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
दक्षिणाsouthern
दक्षिणा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'दिक्' इत्यस्य विशेषणम्
दिक्प्रदक्षिणाthe auspicious/propitious quarter
दिक्प्रदक्षिणा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdik-pradakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (प्रदक्षिणा इव दिक्/प्रदक्षिणा दिक्); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'इयम्' (दिक्) इत्यस्य विशेषणम्
प्रथिताrenowned
प्रथिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra√thā (धातु) + kta (कृत्)
Formकृदन्त (past participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'इयम् (दिक्)' इत्यस्य विशेषणम्
त्रिषुin three
त्रिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रि-शब्दः; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; 'लोकेषु' इत्यस्य विशेषणम्
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरण (locative)
दुर्धर्षाunassailable
दुर्धर्षा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdur-dharṣa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'इयम् (दिक्)' इत्यस्य विशेषणम्
क्रूरकर्मभिःby those of cruel deeds
क्रूरकर्मभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkrūra-karma (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (क्रूरं कर्म येषाम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण (by wicked-doers)

The southern side favourable to the people was famous by the name Agastya in the three worlds and stood unassailable to the demons.

A
Agastya
D
Dakṣiṇā diś (southern quarter)
T
Three worlds (trailokya)

FAQs

Dharma sanctifies space: when holiness is established, even a feared region becomes auspicious and protected, resisting exploitation by the cruel.

The sage explains the widespread fame of Agastya’s southern domain and its security against violent forces.

Agastya’s beneficent guardianship—his presence makes the south ‘pradakṣiṇā,’ i.e., fit and safe for righteous living.