Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

The Greatness of Śukla Tīrtha: Bathing, Fasting, Charity, and Śiva Worship

तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र सर्वपापैः प्रमुच्यते । शुक्लतीर्थस्य चोत्पत्तिं शृणु त्वं पांडुनंदन

tatra snātvā tu rājeṃdra sarvapāpaiḥ pramucyate | śuklatīrthasya cotpattiṃ śṛṇu tvaṃ pāṃḍunaṃdana

तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र सर्वपापैः प्रमुच्यते । शुक्लतीर्थस्य चोत्पत्तिं शृणु त्वं पाण्डुनन्दन ॥

तत्रthere
तत्र:
Modifier (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: there)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
तुindeed
तु:
Discourse particle (Nipata/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (प्रातिपदिक; राजन् + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (कर्मधारयभावः: राज्ञाम् इन्द्रः)
सर्वपापैःfrom all sins
सर्वपापैः:
Apadana (Ablative sense via instrumental/अपादानार्थ)
TypeNoun
Rootसर्वपाप (प्रातिपदिक; सर्व + पाप)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (अपादान/हेतु), बहुवचन; समास: कर्मधारय (‘सर्वाणि पापानि’)
प्रमुच्यतेis released, is freed
प्रमुच्यते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+मुच् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः: ‘is freed’
शुक्लतीर्थस्यof the Śukla-tīrtha
शुक्लतीर्थस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशुक्लतीर्थ (प्रातिपदिक; शुक्ल + तीर्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समास: कर्मधारय (‘शुक्लं तीर्थम्’)
and
:
Connector (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
उत्पत्तिम्origin, arising
उत्पत्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शृणुhear, listen
शृणु:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (प्रयोगे), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पाण्डुनन्दनO son of Pāṇḍu
पाण्डुनन्दन:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपाण्डुनन्दन (प्रातिपदिक; पाण्डु + नन्दन)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: पाण्डोः नन्दनः)

Pulastya (to Bhīṣma)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: शुक्लतीर्थस्य+च+उत्पत्तिम् → शुक्लतीर्थस्य चोत्पत्तिं (च+उ → चो); राजेंद्र = राजेन्द्र (ए/े लिप्यन्तर)

P
Pāṇḍu
Ś
Śukla-tīrtha

FAQs

It states that bathing there (tatra snātvā) frees a person from all sins (sarvapāpaiḥ pramucyate).

The speaker introduces the forthcoming account of the origin (utpatti) of Śukla-tīrtha.

The addressee is called both “best of kings” (rājendra) and “son of Pāṇḍu” (pāṇḍunandana), indicating a royal listener identified with the Pāṇḍava lineage (commonly Bhīṣma as the listener in the Pulastya–Bhīṣma dialogue framework).