Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Brahmin Right Conduct: Morning Remembrance, Bathing, Purification, and Tarpaṇa Method

ततश्चापि शुचौ देशे मलमूत्रं परित्यजेत् । दक्षिणाभिमुखो रात्रौ दिवा कुर्यादुदङ्मुखः

tataścāpi śucau deśe malamūtraṃ parityajet | dakṣiṇābhimukho rātrau divā kuryādudaṅmukhaḥ

ततः शुचौ देशे मलमूत्रं परित्यजेत्—रात्रौ दक्षिणाभिमुखः, दिवा तूदङ्मुखः।

ततःthen, thereafter
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्/अनन्तरं बोधक अव्यय (adverb: then/thereafter)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction); sandhi in text: ततश्चापि = ततः + च + अपि
अपिalso
अपि:
Emphasis/Addition (उपसर्गार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-कारक अव्यय (also/even)
शुचौin a clean (place)
शुचौ:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषणम् (to देशे)
देशेin a place
देशे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
मलमूत्रम्feces and urine
मलमूत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमल-मूत्र (प्रातिपदिक; मल + मूत्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (feces and urine)
परित्यजेत्should discard/evacuate
परित्यजेत्:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootपरि-त्यज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
दक्षिणाभिमुखःfacing south
दक्षिणाभिमुखः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootदक्षिण-अभिमुख (प्रातिपदिक; दक्षिण + अभिमुख)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (to implied subject)
रात्रौat night
रात्रौ:
Kāla-adhikaraṇa (Time)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
दिवाby day
दिवा:
Kāla-adhikaraṇa (Time)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (by day)
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
उदङ्मुखःfacing north
उदङ्मुखः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootउदङ्-मुख (प्रातिपदिक; उदङ् + मुख)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (to implied subject); sandhi in text: कुर्यादुदङ्मुखः = कुर्यात् + उदङ्मुखः

Not specified in the provided excerpt (context needed from surrounding verses).

Primary Rasa: shanta

Type: forest

Sandhi Resolution Notes: ततश्चापि = ततः + च + अपि; कुर्यादुदङ्मुखः = कुर्यात् + उदङ्मुखः.

FAQs

It instructs that one should relieve oneself only in a clean place and specifies traditional directional etiquette: facing south at night and north during the day.

In this excerpt, the focus is practical dharma (ācāra/śauca) rather than explicit devotion; it supports spiritual life indirectly by emphasizing purity and disciplined conduct.

Personal responsibility and respect for cleanliness—maintaining bodily and environmental purity as part of righteous daily living.