Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

The Establishment of Vāmana at Kānyakubja and the Sanctification of Setu

सर्वं कालकृतं विद्धि जगदेतच्चराचरम् । विसृज्यताः स्त्रियः सर्वाः सुग्रीवोभिमुखः स्थितः

sarvaṃ kālakṛtaṃ viddhi jagadetaccarācaram | visṛjyatāḥ striyaḥ sarvāḥ sugrīvobhimukhaḥ sthitaḥ

सर्वं कालकृतं विद्धि जगदेतच्चराचरम्। विसृज्यताः स्त्रियः सर्वाः; सुग्रीवोऽभिमुखः स्थितः॥

सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘सर्वम्’ = everything
कालकृतम्done by Time
कालकृतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाल-कृत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (षष्ठी: ‘कालस्य कृतम्’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; विशेषण (सर्वम्)
विद्धिknow
विद्धि:
Prerana (प्रेरणा/आज्ञा)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
जगत्world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom/Acc sg)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण (जगत्)
चराचरम्moving and unmoving
चराचरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचर-अचर (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व समास (इतरेतर: ‘चर’ + ‘अचर’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण (जगत्)
विसृज्यताःrelease/let go (you all)
विसृज्यताः:
Prerana (प्रेरणा/आज्ञा)
TypeVerb
Rootवि-√सृज् (धातु)
Formलोट् (Imperative), आत्मनेपद; मध्यमपुरुष (2nd), बहुवचन
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karma (कर्म; to be released)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), बहुवचन; विशेषण (स्त्रियः)
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन
अभिमुखःfacing (towards)
अभिमुखः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-मुख (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (उपसर्गपूर्वपद: अभि + मुख); पुल्लिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (सुग्रीवः)
स्थितःstood
स्थितः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्तरि प्रयोग (having stood/standing)

Narrator (contextual voice of the Purāṇa; specific speaker not identifiable from the single verse alone)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes: jagadetaccarācaram = jagat + etat + carācaram; sugrīvobhimukhaḥ = sugrīvaḥ + abhimukhaḥ.

K
Kāla (Time)
S
Sugrīva

FAQs

It frames worldly events as governed by Kāla—an impersonal cosmic principle that ripens causes and brings change—encouraging detachment and acceptance of inevitable transformation.

Sugrīva is invoked as a narrative anchor to an episode involving him; the line indicates a formal shift to a direct encounter or audience with Sugrīva.

It signals the need for privacy and seriousness in counsel or negotiation—dismissing attendants before addressing an important matter—reflecting prudence in speech and conduct.