Adhyaya 68
Bhumi KhandaAdhyaya 6818 Verses

Adhyaya 68

Fruits of Righteousness: Charity, Faith, and the Path to Yama

अध्यायः २.६८ अधर्मफलानन्तरं धर्मफलप्रशंसां प्रवर्तयति। सर्वे देहिनः—बालवृद्धाः, स्त्रीपुरुषाः, सर्वाश्रमिणश्च—अवश्यं यमलोकं गच्छन्ति; तत्र चित्रगुप्तादयः समदर्शिनो लेखका धर्माधर्मकर्माणि परीक्ष्य यथायोग्यं फलनिर्णयं कुर्वन्ति। तस्मात् करुणाचारः, मृदुमार्गः, परोपकारश्च यात्रां शमयन्ति, परलोकगतिं च उन्नयन्ति। विशेषतः दानस्य महिमा वर्ण्यते—पादुका, छत्र, वस्त्र, पालकी, आसन, उद्यान, देवालय, आश्रम, दीनानां शरणमण्डपादीनां च दानं महत्फलप्रदम्। अत्र श्रद्द्धाया एव परमं बलं प्रतिपाद्यते—अल्पमपि दानं, यथा किञ्चित्कपर्दकं, श्रद्धया पात्रेभ्यः, विशेषतः याचकब्राह्मणेभ्यः, श्राद्धकाले वा समर्पितं, महत्पुण्यं जनयति इति निश्चयेनोच्यते।

Shlokas

Verse 1

ययातिरुवाच । अधर्मस्य फलं सूत श्रुतं सर्वं मया विभो । धर्मस्यापि फलं ब्रूहि श्रोतुं कौतूहलं मम

ययातिरुवाच। अधर्मस्य फलं सूत श्रुतं सर्वं मया विभो। धर्मस्यापि फलं ब्रूहि श्रोतुं कौतूहलं मम॥

Verse 2

मातलिरुवाच । अथ पापैरिमे यांति यमलोकं चतुर्विधाः । संत्रासजननं घोरं विवशाः सर्वदेहिनः

मातलिरुवाच। अथ पापैरिमे यान्ति यमलोकं चतुर्विधाः। संत्रासजननं घोरं विवशाः सर्वदेहिनः॥

Verse 3

गर्भस्थैर्जायमानैश्च बालैस्तरुणमध्यमैः । पुंस्त्रीनपुंसकैर्वृद्धैर्यातव्यं जंतुभिस्ततः

गर्भस्थैर्जायमानैश्च बालैस्तरुणमध्यमैः। पुंस्त्रीनपुंसकैर्वृद्धैर्यातव्यं जन्तुभिस्ततः॥

Verse 4

शुभाशुभफलं तत्र देहिनां प्रविचार्यते । चित्रगुप्तादिभिः सर्वैर्मध्यस्थैः सर्वदर्शिभिः

तत्र देहिनां शुभाशुभकर्मफलम् सर्वैर्मध्यस्थैः सर्वदर्शिभिः चित्रगुप्तादिभिः सम्यक् प्रविचार्यते।

Verse 5

न तेत्र प्राणिनः संति ये न यांति यमक्षयम् । अवश्यं हि कृतं कर्म भोक्तव्यं तद्विचारितम्

ये प्राणिनो यमक्षयं न यान्ति, तादृशा न तत्र सन्ति; कृतं कर्मावश्यं भोक्तव्यं—इति तद्विचारितम्।

Verse 6

ये तत्र शुभकर्माणः सौम्यचित्तादयान्विताः । ते नरा यांति सौम्येन पथा यमनिकेतनम्

ये तत्र शुभकर्माणः सौम्यचित्तादयान्विताः, ते नराः सौम्येन पथा यमनिकेतनं यान्ति।

Verse 7

यः प्रदद्याच्च विप्राणामुपानत्काष्ठपादुके । स विमानेन महता सुखं याति यमालयम्

यो विप्राणामुपानत्काष्ठपादुके प्रदद्यात्, स महता विमानेन सुखं यमालयं याति।

Verse 8

छत्रदानेन गच्छंति पथा साभ्रेण देहिनः । दिव्यवस्त्रपरीधाना यांति वस्त्रप्रदायिनः

छत्रदानेन देहिनः साभ्रेण पथा गच्छन्ति; वस्त्रप्रदायिनो दिव्यवस्त्रपरीधानाः यान्ति।

Verse 9

शिबिकायाः प्रदानेन विमानेन सुखं व्रजेत् । सुखासनप्रदानेन सुखं यांति यमालयम्

शिबिकादानेन विमानारूढः सुखेन व्रजेत्। सुखासनप्रदानेन च सुखेनैव यमालयं यायात्॥

Verse 10

आरामकर्ता छायासु शीतलासु सुखं व्रजेत् । यांति पुष्पकयानेन पुष्पारामप्रदायिनः

आरामकर्ता शीतलच्छायासु सुखेन वसेत्। पुष्पारामप्रदायिनः पुष्पकयानेन यान्ति॥

Verse 11

देवायतनकर्ता च यतीनामाश्रमस्य च । अनाथमंडपानां च क्रीडन्याति गृहोत्तमैः

देवायतनकर्ता च यतीनामाश्रमस्य च। अनाथमण्डपानां च स गृहोत्तमान् अवाप्नुयात्॥

Verse 12

देवाग्निगुरुविप्राणां मातापित्रोश्च पूजकः

देवाग्निगुरुविप्राणां मातापित्रोश्च पूजकः—स पुण्यफलभाग्भवति॥

Verse 13

विप्रेषु दीनेषु गुणान्वितेषु यच्छ्रद्धया स्वल्पमपि प्रदत्तम् । तत्सर्वकामान्समुपैति लोके श्राद्धे च दानं प्रवदंति संतः

विप्रेषु दीनेषु गुणान्वितेषु यच्छ्रद्धया स्वल्पमपि प्रदत्तम्। तत्सर्वकामान् समुपैति लोके; श्राद्धे च दानं प्रवदन्ति सन्तः॥

Verse 14

श्रद्धादानेन विज्ञेयमपि वालाग्रमात्रकम् । यत्पात्रादि चतुष्टयं श्रद्धा तेषु सदा मम

श्रद्धया दत्तेन दानेन वालाग्र-मात्रमपि सार्थकं विज्ञेयम्। पात्रादि-चतुष्टये यत्किञ्चिदस्ति, तेषु मम नित्यं श्रद्धैव प्रधानं मनः।

Verse 15

श्रद्धीयते सदा तस्माच्छ्रद्धायास्तत्फलं भवेत् । गुणान्वितेषु दीनेषु यच्छत्यावसथान्यपि

तस्मात्सदा श्रद्धया आचरितव्यं, यतः श्रद्धायाः तत्फलं भवति। गुणान्वितेषु दीनेषु यः आवासादीन्यपि ददाति, स तद्-फलमवाप्नोति।

Verse 16

स प्रयाति सर्वकामं स्थानं पैतामहं नृप । श्रद्धयायेन विप्राय दत्तं काकिणिमात्रकम्

नृप, यः श्रद्धया विप्राय काकिणी-मात्रकं ददाति, स सर्वकाम-प्रदं पैतामहं स्थानं प्रयाति।

Verse 17

सस्याद्दिव्यतिथिर्भूप देवानां कीर्तिवर्धनः । तस्माच्छ्रद्धान्वितैर्देयं तत्फलं भवति ध्रुवम्

भूप, सस्य-दानं दिव्यतिथिरिव भवति, देवानां कीर्तिं वर्धयति। तस्मात् श्रद्धान्वितैरेव देयं; तस्य फलं ध्रुवं भवति।

Verse 68

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने पितृतीर्थवर्णने ययाति । चरित्रेऽष्टषष्टितमोऽध्यायः

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने पितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रेऽष्टषष्टितमोऽध्यायः समाप्तः।