Adhyaya 30
Episode of Vena: The Power of Association and Revā (Narmadā) Tīrtha
ऋषयः पृच्छन्ति—पापात्मा वेनः कथं पतितः, किं फलं च प्राप? ततः सूतः पुरातनं पुलस्त्य–भीष्मसंवादं स्मारयन् कथां प्रवर्तयति। अत्र ‘सङ्ग’स्य महिमा प्रतिपाद्यते—सत्सङ्गेन पुण्यवृद्धिः, दुष्टसङ्गेन पापवृद्धिः; दर्शन-भाषण-स्पर्शन-आसन-भोजनसहवासैः गुणदोषाः संक्रमन्तीति। अनन्तरं रेवा-तीर्थप्रभावः कथ्यते। अमावास्यादिसंयोगे पवित्रसलिले पतिताः मृगव्याधादयः क्रूराः, तथा केचन पशवोऽपि, पापात् प्रमुच्यन्ते, उत्तमां गतिं च प्राप्नुवन्ति। पुनः वेनस्य कलुषं यम-मृत्य्वधीनं कर्मनियमं च निरूप्यते। मृत्योः कन्या सुनीथा तपस्विनं सुशङ्खं प्रति दुराचारं कृत्वा शापं लभते; तेन देव-ब्राह्मणनिन्दकस्य पुत्रस्य जन्मसूचना भवति, येन वेनस्य दुष्टवंशपरम्परा प्राकट्यं गच्छति।
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । योऽसौ वेनस्त्वयाख्यातः पापाचारेण वर्तितः । तस्य पापस्य का वृत्तिः किं फलं प्राप्तवान्द्विज
ऋषय ऊचुः। योऽसौ वेनस्त्वयाख्यातः पापाचारेण वर्तितः। तस्य पापस्य का वृत्तिः किं फलं प्राप्तवान् द्विज॥
Verse 2
चरित्रं तस्य वेनस्य समाख्याहि यथा पुरा । विस्तरेण विदां श्रेष्ठ त्वं न एतन्महामते
वेनस्य चरितं तस्य समाख्याहि यथा पुरा। विस्तरेण विदां श्रेष्ठ त्वं नः एतन्महामते॥
Verse 3
सूत उवाच । चरित्रं तस्य वेनस्य वैन्यस्यापि महात्मनः । प्रवक्ष्यामि सुपुण्यं च यथान्यायं श्रुतं पुरा
सूत उवाच—तस्य वेनस्य तथा महात्मनो वैन्यस्यापि सुपुण्यं चरितं यथान्यायं पुरा श्रुतं प्रवक्ष्यामि।
Verse 4
जाते पुत्रे महाभागस्तस्मिन्पृथौ महात्मनि । विमलत्वं गतो राजा धर्मत्वं गतवान्पुनः
जाते पुत्रे महात्मनि पृथौ तस्मिन् महाभागो राजा विमलत्वं गतो धर्मत्वं च पुनर्गतः।
Verse 5
महापापानि सर्वाणि अर्जितानि नराधमैः । तीर्थसंगप्रसंगेन तेषां पापं प्रयाति च
नराधमैः संचितानि महापापानि सर्वाणि तीर्थसङ्गप्रसङ्गेन नश्यन्ति; तेषां पापं प्रयाति च।
Verse 6
सतां संगात्प्रजायेत पुण्यमेव न संशयः । पापानां तु प्रसंगेन पापमेव प्रजायते
सतां सङ्गात् पुण्यमेव प्रजायते न संशयः; पापिनां तु प्रसङ्गेन पापमेव प्रजायते।
Verse 7
संभाषाद्दर्शनात्स्पर्शादासनाद्भोजनात्किल । पापिनां संगमाच्चैव किल्बिषं परिसंचरेत्
सम्भाषाद् दर्शनात् स्पर्शाद् आसनाद् भोजनादपि; पापिनां सङ्गमाच्चैव किल्बिषं परिसञ्चरेत्।
Verse 8
तथा पुण्यात्मकानां च पुण्यमेव प्रसंचरेत् । महातीर्थप्रसंगेन पापाः शुध्यंति नान्यथा
तथा पुण्यस्वभावानां मध्ये पुण्यमेव प्रसर्पति प्रसंचरति च। महातीर्थप्रसङ्गेनैव पापाः शुध्यन्ति, नान्यथा॥
Verse 9
पुण्यां गतिं प्रयान्त्येते निर्द्धूताशेष कल्मषाः । ऋषय ऊचुः । तत्कथं यांति ते पापाः परां सिद्धिं द्विजोत्तम
पुण्यां गतिं प्रयान्त्येते निर्द्धूताशेषकल्मषाः। ऋषय ऊचुः—तत्कथं यान्ति ते पापाः परां सिद्धिं द्विजोत्तम॥
Verse 10
तन्नो विस्तरतो ब्रूहि श्रोतुं श्रद्धा प्रवर्तते
तन्नो विस्तरतो ब्रूहि, श्रोतुं श्रद्धा प्रवर्तते॥
Verse 11
सूत उवाच । लुब्धकाश्च महापापाः संजाता दासधीवराः । रेवा च यमुना गंगास्तासामंभसि संस्थिताः
सूत उवाच—लुब्धकाश्च महापापाः संजाता दासधीवराः। रेवा च यमुना गङ्गास्तासामम्भसि संस्थिताः॥
Verse 12
ज्ञानतोऽज्ञानतः स्नात्वा संक्रीडंति च वै जले । महानद्याः प्रसंगेन ते यांति परमां गतिम्
ज्ञानतोऽज्ञानतः स्नात्वा संक्रीडन्ति च वै जले। महानद्याः प्रसङ्गेन ते यान्ति परमां गतिम्॥
Verse 13
दासत्वं पापसंघातं परित्यज्य व्रजंति ते । पुण्यतोयप्रसंगाच्च ह्याप्लुताः सर्व एव ते
दासत्वरूपं पापसंघातं परित्यज्य ते प्रस्थिताः; पुण्यतोयप्रसङ्गात् सर्वेऽपि ह्याप्लुताः इव विशुद्धा भवन्ति।
Verse 14
महानद्याः प्रसंगाच्च अन्यासां नैव सत्तमाः । महापुण्यजनस्यापि पापं नश्यति पापिनाम्
महानद्याः प्रसङ्गात् अन्यासामपि जलानां सत्तमत्वं जायते; महापुण्यजनस्य संसर्गेण पापिनामपि पापं नश्यति।
Verse 15
प्रसंगाद्दर्शनात्स्पर्शान्नात्र कार्या विचारणा । अत्रार्थे श्रूयते विप्रा इतिहासोऽघनाशनः
प्रसङ्गाद् दर्शनात् स्पर्शाच्च—नात्र विचारणा कार्या; अस्मिन्नर्थे, विप्राः, श्रूयते इतिहासोऽघनाशनः।
Verse 16
तं वो अद्य प्रवक्ष्यामि बहुपुण्यप्रदायकम् । कश्चिदस्ति मृगव्याधः सुलोभाख्यो महावने
तं वोऽद्य प्रवक्ष्यामि बहुपुण्यप्रदायकम्; महावने सुलोभाख्यो मृगव्याधः कश्चिदासीदिति।
Verse 17
श्वभिर्वागुरिजालैश्च धनुर्बाणैस्तथैव च । मृगान्घातयते नित्यं पिशितास्वादलंपटः
श्वभिर्वागुरिजालैश्च धनुर्बाणैस्तथैव च; पിശितास्वादलम्पटः स नित्यं मृगान् घातयति।
Verse 18
एकदा तु सुदुष्टात्मा बाणपाणिर्धनुर्धरः । श्वभिः परिवृतो दुर्गं वनं विंध्यस्य वै गतः
एकदा तु सुदुष्टात्मा बाणपाणिर्धनुर्धरः । श्वभिः परिवृतो दुर्गं वनं विंध्यस्य वै गतः ॥
Verse 19
मृगान्रुरून्वराहांश्च भीतान्सूदितवान्बहून् । रेवातीरं समासाद्य कश्चिच्छफरघातकः
मृगान्रुरून्वराहांश्च भीतान्सूदितवान्बहून् । रेवातीरं समासाद्य कश्चिच्छफरघातकः ॥
Verse 20
शफरान्सूदयित्वा स निर्जगाम बहिर्जलात् । मृगव्याधस्य लोभस्य भयत्रस्ता ततो मृगी
शफरान्सूदयित्वा स निर्जगाम बहिर्जलात् । मृगव्याधस्य लोभस्य भयत्रस्ता ततो मृगी ॥
Verse 21
जीवत्राणपरा सार्ता भीता चलितचेतना । त्वरमाणा पलायंती रेवातीरं समाश्रिता
जीवत्राणपरा सार्ता भीता चलितचेतना । त्वरमाणा पलायंती रेवातीरं समाश्रिता ॥
Verse 22
श्वभिश्च चालिता सा तु बाणघातक्षतातुरा । श्वसनस्यापि वेगेन सुलभो मृगघातकः
श्वभिश्च चालिता सा तु बाणघातक्षतातुरा । श्वसनस्यापि वेगेन सुलभो मृगघातकः ॥
Verse 23
पृष्ठ एव समायाति पुरतो याति सा मृगी । दृष्टवांस्तां शफरहा बाणपाणिः समुद्यतः
सा मृगी पृष्ठतः समायाति, पुनः पुरतः प्रयाति। तां दृष्ट्वा शफरहा बाणपाणिः समुद्यतः (अभवत्)।
Verse 24
धनुरानम्य वेगेन अनुरुध्य च तां मृगीम् । तावल्लुब्धक लोभाख्यः श्वभिः सार्द्धं समागतः
धनुरानम्य वेगेन तां मृगीमनुरुध्य च। तावल्लुब्धकः ‘लोभ’ इति नाम श्वभिः सार्धं समागतः।
Verse 25
न हंतव्या मदीयेयं मृगयां मे समागता । तस्य वाक्यं समाकर्ण्य मीनहा मांसलंपटः
“न हन्तव्या मदीयेयं मृगया मे समागता” इति। तस्य वाक्यं समाकर्ण्य मीनहा मांसलम्पटः (क्रुद्धोऽभवत्)।
Verse 26
बाणं मुमोच दुष्टात्मा तामुद्दिश्य महाबलः । निहता मृगलुब्धेन बाणेन निशितेन च
दुष्टात्मा महाबलः तामुद्दिश्य बाणं मुमोच। मृगलुब्धेन निशितेन बाणेन सा निहता।
Verse 27
प्रमृता सा मृगी तत्र बाणाभ्यां पापचेतसोः । श्वभिर्दंतैः समाक्रांता त्वरमाणा पपात सा
सा मृगी तत्र पापचेतसोर्बाणाभ्यां प्रमृता। श्वभिर्दन्तैः समाक्रान्ता त्वरमाणा पपात सा।
Verse 28
शिखराच्च ह्रदे पुण्ये रेवायाः पापनाशने । श्वानश्च त्वरमाणास्ते पतिता विमले ह्रदे
शिखरात् पुण्यह्रदे रेवायाः पापनाशने । त्वरमाणाः श्वानाः सर्वेऽपि विमले ह्रदे पतिताः ॥
Verse 29
मृगव्याधो वदत्येव धीवरं क्रोधमूर्च्छितः । मदीयेयं मृगी दुष्ट कस्माद्बाणैर्हता त्वया
मृगव्याधः क्रोधमूर्च्छितो धीवरं प्रत्युवाच ह । मदीया मृगी दुष्ट! किं त्वया बाणैर्हता इयम् ॥
Verse 30
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने त्रिंशोऽध्यायः
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने त्रिंशोऽध्यायः समाप्तः ॥
Verse 31
युध्यमानौ ततस्तौ तु द्वावेतौ तु परस्परम् । क्रोधलोभान्महाभागौ पतितौ विमले जले
युध्यमानौ ततोऽन्योन्यं तौ द्वावपि परस्परम् । क्रोधलोभवशाद् भूत्वा विमले जले पतितौ ॥
Verse 32
तस्मिन्काले महापर्व वर्तते गतिदायकम् । अमावास्या समायोगं महापुण्यफलप्रदम्
तस्मिन्काले महापर्व प्रवर्तते गतिदायकम् । अमावास्यासमायोगो महापुण्यफलप्रदः ॥
Verse 33
वेलायां पतिताः सर्वे पर्वणस्तस्य सत्तम । जपध्यानविहीनास्ते भावसत्यविवर्जिताः
हे सत्तम, तस्य सर्वे पर्वणो वेलायां पतिताः; ते जपध्यानविहीनाः, भावसत्यविवर्जिताश्च।
Verse 34
तीर्थस्नानप्रसंगेन मृगी श्वा च स लुब्धकः । सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते गताः परमां गतिम्
तीर्थस्नानप्रसङ्गेन मृगी श्वा च स लुब्धकः; सर्वपापविनिर्मुक्ताः ते परमां गतिम् अगच्छन्।
Verse 35
तीर्थानां च प्रभावेण सतां संगाद्द्विजोत्तमाः । नाशयेत्पापिनां पापं दहेदग्निरिवेंधनम्
तीर्थानां प्रभावेण सतां सङ्गाद् द्विजोत्तमाः; पापिनां पापं नाशयेत्, अग्निरिवेन्धनं दहेत्।
Verse 36
सूत उवाच । तेषामेवं हि संसर्गादृषीणां च महात्मनाम् । संभाषाद्दर्शनान्नष्टं स्पर्शाच्चैव नृपस्य च
सूत उवाच—तेषामेवं महात्मऋषीणां संसर्गात् संभाषाद् दर्शनात् स्पर्शाच्च नृपस्य कल्मषं नष्टम्।
Verse 37
वेनस्य कल्मषं नष्टं सतां संगात्पुरा किल । अत्युग्रपुण्यसंसर्गात्पापं नश्यति पापिनाम्
वेनस्य कल्मषं पूर्वं सतां सङ्गात् किल नष्टम्; अत्युग्रपुण्यसंसर्गात् पापिनां पापं नश्यति।
Verse 38
अत्युग्रपापिनां संगात्पापमेव प्रसंचरेत् । मातामहस्य दोषेण संलिप्तो वेन एव सः
अत्युग्रपापिनां सङ्गात् पापमेव प्रसञ्चरेत्। मातामहस्य दोषेण संलिप्तो वेन एव सः॥
Verse 39
ऋषय ऊचुः । मातामहस्य को दोषस्तं नो विस्तरतो वद । स मृत्युः स च वै कालः स यमो धर्म एव च
ऋषय ऊचुः। मातामहस्य को दोषस्तं नो विस्तरतो वद। स मृत्युः स च वै कालः स यमो धर्म एव च॥
Verse 40
न हिंसको हि कस्यापि पदे तस्मिन्प्रतिष्ठितः । चराचराश्च ये लोकाः स्वकर्मवशवर्तिनः
न हिंसको हि कस्यापि पदे तस्मिन् प्रतिष्ठितः। चराचराश्च ये लोकाः स्वकर्मवशवर्तिनः॥
Verse 41
जीवंति च म्रियंते च भुंजंत्येवं स्वकर्मभिः । पापाः पश्यंति तं घोरं तेषां कर्मविपाकतः
जीवन्ति च म्रियन्ते च भुञ्जन्त्येवं स्वकर्मभिः। पापाः पश्यन्ति तं घोरं तेषां कर्मविपाकतः॥
Verse 42
निरयेषु च सर्वेषु कर्मणैवं सुपुण्यवान् । योजयेत्ताडयेत्सूत यम एष दिनेदिने
निरयेषु च सर्वेषु कर्मणैव सुपुण्यवान्। योजयेत् ताडयेत् सूत यम एष दिनेदिने॥
Verse 43
सर्वेष्वेव सुपुण्येषु कर्मस्वेवं सपुण्यवान् । योजयत्येव धर्मात्मा तस्य दोषो न दृश्यते
सर्वेष्वेव सुपुण्येषु कर्मसु भक्त्या यः सुपुण्यवान् धर्मात्मा योजयति, तस्य कश्चिदपि दोषो न दृश्यते।
Verse 44
स मृत्योः केन दोषेण पापी वेनस्त्वजायत । सूत उवाच । स मृत्युः शासको नित्यं पापानां दुष्टचेतसाम्
“मृत्योः केन दोषेण पापी वेनः समजायत?” इति। सूत उवाच—“स मृत्युः पापानां दुष्टचेतसां नित्यं शासको नियन्ता च।”
Verse 45
वर्तते कालरूपेण तेषां कर्म विमृश्यति । दुष्कृतं कर्म यस्यापि कर्मणा तेन घातयेत्
स कालरूपेण प्रवर्तते, तेषां कर्म विमृश्यति। यस्यापि दुष्कृतं कर्म, तत् कर्मणा एव नाशयेत्।
Verse 46
तस्य पापं विदित्वाऽसौ नयत्येवं हि तं यमः । सुकृतात्मा लभेत्स्वर्गं कर्मणा सुकृतेन वै
तस्य पापं विदित्वा यमः एवं तं नयति। सुकृतात्मा तु सुकृतेन कर्मणा वै स्वर्गं लभते।
Verse 47
योजयत्येष तान्सर्वान्मृत्युरेव सुदूतकैः । महता सौख्यभावेन गीतमंगलकारिणा
मृत्युरेव सुदूतकैः तान् सर्वान् योजयति। महता सौख्यभावेन गीतमङ्गलकारिणा च।
Verse 48
दानभोगादिभिश्चैव योजयेच्च कृतात्मकान् । पीडाभिर्विविधाभिश्च क्लेशैः काष्ठैश्च दारुणैः
दानभोगादिभिर्दण्डैः कृतात्मनो दुष्टवृत्तान् योजयेत्; विविधपीडाभिः क्लेशैः काष्ठैश्च दारुणैः तान् संतापयेत्।
Verse 49
त्रासयेत्ताडयेद्विप्रान्स क्रोधो मृत्युरेव तान् । कर्मण्येवं हि तस्यापि व्यापारः परिवर्तते
यो विप्रान् त्रासयेत् ताडयेद्वा, तस्य स एव क्रोधो मृत्युरिव भवति; एवं कर्मणि तस्यापि व्यापारः विपर्ययम् आपद्यते।
Verse 50
मृत्योश्चापि महाभाग लोभात्पुण्यात्प्रजायते । सुनीथा नाम वै कन्या संजातैषा महात्मनः
मृत्योः अपि महाभाग, लोभात् पुण्येऽभिनिवेशात् सुनीथा नाम कन्या जाता; सा महात्मनः संजाता।
Verse 51
पितुःकर्म विमृश्यैव क्रीडमाना सदैव सा । प्रजानां शास्ति कर्तारं पुण्यपापनिरीक्षणम्
पितुः कर्म विमृश्य सा सदा क्रीडमाना, प्रजानां शास्त्री भवति—कर्तारं दण्डस्य, पुण्यपापयोः निरीक्षिका।
Verse 52
सा तु कन्या महाभागा सुनीथा नाम तस्य सा । रममाणा वनं प्राप्ता सखीभिः परिवारिता
सा महाभागा कन्या सुनीथा नाम, रममाणा सखीभिः परिवारिता वनं प्राप्ता।
Verse 53
तत्रापश्यन्महाभागं गंधर्वतनयं वरम् । गीतकोलाहलस्यापि सुशंखं नाम सा तदा
तत्र सा तदा गीतकोलाहलमध्यस्थं गन्धर्वतनयं वरं महाभागं सुशङ्खनामानं ददर्श।
Verse 54
ददर्श चारुसर्वांगं तप्यंतं सुमहत्तपः । गीतविद्यासु सिद्ध्यर्थं ध्यायमानं सरस्वतीम्
चारुसर्वाङ्गं सुमहत्तपः तप्यन्तं गीतविद्यासु सिद्ध्यर्थं सरस्वतीं ध्यायमानं स ददर्श।
Verse 55
तस्योपघातमेवासौ सा चकार दिने दिने । सुशंखः क्षमते नित्यं गच्छगच्छेति सोऽब्रवीत्
सा तस्योपघातमेव दिने दिने चकार; सुशङ्खः तु नित्यं क्षमते स्म, स च तामब्रवीत्—“गच्छ गच्छ” इति।
Verse 56
प्रेषिता नैव गच्छेत्सा विघ्नमेव समाचरेत् । तेनाप्युक्ता सा हि क्रुद्धा ताडयत्तपसि स्थितम्
प्रेषिता सती सा नैव गच्छेत्; विघ्नमेव समाचरेत्। तेनोक्ता सा क्रुद्धा तपसि स्थितं तं ताडयामास।
Verse 57
तामुवाच ततः क्रुद्धः सुशंखः क्रोधमूर्च्छितः । दुष्टे पापसमाचारे कस्माद्विघ्नस्त्वया कृतः
ततः सुशङ्खः क्रुद्धः क्रोधमूर्च्छितः तामुवाच—“दुष्टे पापसमाचारे, कस्माद्विघ्नस्त्वया कृतः?”
Verse 58
ताडनात्ताडनं दुष्टे न कुर्वंति महाजनाः । आक्रुष्टा नैव कुप्यंति इति धर्मस्य संस्थितिः
दुष्टेन ताडितोऽपि साधुजनो न प्रतिताडनं करोति; आक्रुष्टोऽपि न कुप्यति—एषा धर्मस्य स्थिता मर्यादा।
Verse 59
त्वयाहं घातितः पापे निर्दोषस्तपसान्वितः । एवमुक्त्वा स धर्मात्मा सुनीथां पापचारिणीम्
त्वया अहं पापे घातितः; निर्दोषोऽहं तपसा समन्वितः। इत्युक्त्वा स धर्मात्मा सुनीथां पापचारिणीम् अब्रवीत्।
Verse 60
विरराम महाक्रोधाज्ज्ञात्वा नारीं निवर्तितः । ततः सा पापमोहाद्वा बाल्याद्वा तमिहैव च
स महाक्रोधं विरराम; नारीमिति ज्ञात्वा निवर्तितः। ततः सा पापमोहाद्वा बाल्याद्वा तमेव तत्रैव अकरोत्।
Verse 61
समुवाच महात्मानं सुशंखं तपसि स्थितम् । त्रैलोक्यवासिनां तातो ममैव परिघातकः
ततः स महात्मानं सुशंखं तपसि स्थितम् समुवाच—“तात! त्रैलोक्यवासिनां स एव परिघातकः।”
Verse 62
असतो घातयेन्नित्यं सत्यान्स परिपालयेत् । नैव दोषो भवेत्तस्य महापुण्येन वर्तयेत्
असतः नित्यं घातयेत्, सत्यान् च परिपालयेत्। तस्य नैव दोषो भवति; स महापुण्येन वर्तते।
Verse 63
एवमुक्त्वा गता सा तु पितरं वाक्यमब्रवीत् । मया हि ताडितस्तात गंधर्वतनयो वने
एवमुक्त्वा सा तु गत्वा पितरं वाक्यमब्रवीत्— “तात, मया वने गन्धर्वतनयः ताडितः।”
Verse 64
तपस्तपन्सदैकांते कामक्रोधविवर्जितः । स मामुवाच धर्मात्मा क्रोधरागसमन्वितः
तपस्तपन् सदाैकान्ते कामक्रोधविवर्जितः; स धर्मात्मा मामुवाच, तदा क्रोधरागसमन्वितः।
Verse 65
ताडयेन्नैव ताडंतं क्रोशंतं नैव क्रोशयेत् । इत्युवाच स मां तात तन्मे त्वं कारणं वद
“ताडयेत् नैव ताडन्तं, क्रोशन्तं नैव क्रोशयेत्”— इत्युवाच स मां तात; “तन्मे त्वं कारणं वद।”
Verse 66
एवमुक्तः स वै मृत्युः सुनीथां द्विजसत्तमाः । किंचिन्नोवाच धर्मात्मा प्रश्नप्रत्युत्तरं ततः
एवमुक्तः स वै मृत्युः सुनीथां द्विजसत्तमाः; किंचिन्नोवाच धर्मात्मा, ततः प्रश्नप्रत्युत्तरं न्यवर्तत।
Verse 67
वनं प्राप्ता पुनः सा हि सुशंखो यत्र संस्थितः । कराघातैस्ततो दौष्ट्याद्घातितस्तपतां वरः
पुनः सा वनं प्राप्ता यत्र सुशङ्खः संस्थितः; दौष्ट्याद् कराघातैः ततो घातितस्तपतां वरः।
Verse 68
सुशंखस्ताडितो विप्रा मृत्योश्चैव हि कन्यया । ततः क्रुद्धो महातेजाः शशाप तनुमध्यमाम्
विप्राः, मृत्युरूपया कन्यया सुशङ्खः ताडितः। ततः स महातेजाः क्रुद्धः सन् तनुमध्याम् अशपत्।
Verse 69
निर्दोषो हि यतो दुष्टे त्वयैव परिताडितः । अहमत्र वने संस्थस्तस्माच्छापं ददाम्यहम्
दुष्टे, त्वया निर्दोषः परिताडितः। अहं चात्र वने संस्थः; तस्मात् अहं शापं ददामि।
Verse 70
गार्हस्थ्यं च समास्थाय सह भर्त्रा यदा शृणु । पापाचारमयः पुत्रो देवब्राह्मणनिंदकः
गार्हस्थ्याश्रमं समास्थाय सह भर्त्रा यदा शृणु। पापाचारमयः पुत्रो जायते देवब्राह्मणनिन्दकः।
Verse 71
सर्वपापरतो दुष्टे तव गर्भे भविष्यति । एवं शप्त्वा गतः सोपि तप एव समाश्रितः
दुष्टे, तव गर्भे सर्वपापरतः पुत्रो भविष्यति। इति शप्त्वा स तप एव समाश्रित्य गतः।
Verse 72
गते तस्मिन्महाभागे सा सुनीथा गृहं गता । समाचष्ट महात्मानं पितरं तप्तमानसा
तस्मिन् महाभागे गते सा सुनीथा गृहं गता। तप्तमानसा महात्मानं पितरं समाचष्ट।
Verse 73
यथा शप्ता तदा तेन गंधर्वतनयेन सा । तत्सर्वं संश्रुतं तेन मृत्युना परिभाषितम्
यथा तदा गन्धर्वतनयेन सा शप्ता, तथैव तत्सर्वं तेन मृत्युना संश्रुतं, स च तामनुरूपं परिभाषितवान्।
Verse 74
कस्मात्कृतस्त्वयाघातस्तपति दोषवर्जिते । युक्तं नैव कृतं पुत्रि सत्यस्यैव हि ताडनम्
कस्मात् त्वया दोषवर्जिते तस्याः प्रहृतम्? तत् मे तपति। पुत्रि, न युक्तं कृतम्; सत्यस्यैव हि ताडनं जातम्।
Verse 75
एवमाभाष्य धर्मात्मा मृत्युः परमदुःखितः । बभूव स हि तत्तस्यादिष्टमेवं विचिंतयन्
एवमाभाष्य धर्मात्मा मृत्युः परमदुःखितो बभूव; तत्तस्यादिष्टमेवेति विचिन्तयन् स तिष्ठत्।
Verse 76
सूत उवाच । अत्रिपुत्रो महातेजा अंगो नाम प्रतापवान् । एकदा तु गतो विप्रा नंदनं प्रति स द्विजः
सूत उवाच—अत्रिपुत्रो महातेजा अङ्गो नाम प्रतापवान् द्विजः। एकदा स विप्रः नन्दनं प्रति जगाम।
Verse 77
तत्र दृष्ट्वा देवराजं तमिंद्रं पाकशासनम् । अप्सरसां गणैर्युक्तं गंधर्वैः किन्नरैस्तथा
तत्र देवराजं पाकशासनं तमिन्द्रं दृष्ट्वा—अप्सरसां गणैः संयुक्तं, गन्धर्वैः किन्नरैश्च तथैव परिवृतम्।
Verse 78
गीयमानं गीतगैश्च सुस्वरैः सप्तकैस्तथा । वीज्यमानं सुगंधैश्च व्यजनैः सर्व एव सः
सः सर्वतः सुस्वरैः गीतगैः सप्तस्वरसमन्वितैः गीयमानः, सुगन्धिव्यजनैश्च सर्व एव वीज्यमान आसीत्।
Verse 79
योषिद्भी रूपयुक्ताभिश्चामरैर्हंसगामिभिः । छत्रेण हंसवर्णेन चंद्रबिंबानुकारिणा
योषिद्भिः रूपयुक्ताभिः हंसगामिभिः चामरधारिणीभिः सः परिचर्यते स्म; हंसवर्णेन चन्द्रबिम्बानुकारिणा छत्रेण च छादितः।
Verse 80
राजमानं सहस्राक्षं सर्वाभरणभूषितम् । कामक्रीडागतं देवं दृष्टवानमितौजसम्
सः सर्वाभरणभूषितं राजमानं सहस्राक्षं देवं, कामक्रीडागतं अमितौजसं दृष्टवान्।
Verse 81
तस्य पार्श्वे महाभागां पौलोमीं चारुमंगलाम् । रूपेण तेजसा चैव तपसा च यशस्विनीम्
तस्य पार्श्वे महाभागा चारुमङ्गला पौलोमी तिष्ठति स्म; सा रूपेण तेजसा च तपसा च यशस्विनी।
Verse 82
सौभाग्येन विराजंतीं पातिव्रत्येन तां सतीम् । तया सह सहस्राक्षः स रेमे नंदने वने
सा सती सौभाग्येन पातिव्रत्यप्रभावेण च विराजन्ती बभौ; तया सह सहस्राक्षः नन्दने वने रेमे।
Verse 83
तस्य लीलां समालोक्य अंगश्चैव द्विजोत्तमः । धन्यो वै देवराजोऽयमीदृशैः परिवारितः
तस्य दिव्यलीलां समालोक्याङ्गोऽपि द्विजोत्तमः प्राह—धन्यो वै देवराजोऽयम्, एतादृशैः श्रेष्ठैः परिवारितः।
Verse 84
अहोऽस्य तपसो वीर्यं येन प्राप्तं महत्पदम् । यदा ममेदृशः पुत्रः सर्वलोकप्रधारकः
अहोऽस्य तपसो वीर्यं येन प्राप्तं महत्पदम्। कदा ममापि तादृशः पुत्रो भवेत् सर्वलोकप्रधारकः॥
Verse 85
भवेत्तदा महत्सौख्यं प्राप्स्यामीह न संशयः । इति चिंतापरो भूत्वा त्वरमाणो गृहागतः
तदा महत्सौख्यं मे भविष्यति, इहैव प्राप्स्यामि न संशयः। इति चिन्तापरो भूत्वा त्वरमाणो गृहं गतः॥