Adhyaya 27

Verse 1

सूत उवाच । स प्रभुः सर्वलोकेशो ह्यभिषिच्य ततो नृपम् । पृथुं वेनस्य तनयं सर्वराज्ये महाप्रभुम्

सूत उवाच—ततः स सर्वलोकेशः प्रभुः नृपं वेनतनयं पृथुं महाप्रभुं सर्वराज्येऽभिषिच्य प्रतिष्ठापयामास।

Verse 2

महाबाहुं महाकायं यथेंद्रं च सुरेश्वरम् । क्रमेणापि ततो ब्रह्मा राज्यानि च विचार्य वै

ततः ब्रह्मा क्रमेणैव राज्यानि विचार्य, महाबाहुं महाकायं तं सुरेश्वरमिवेन्द्रं समदर्शयत्।

Verse 3

यद्यस्यापि भवेद्योग्यं दातुं तदुपचक्रमे । वृक्षाणां ब्राह्मणानां च ग्रहर्क्षाणां तथैव च

यस्य यत् दातुं योग्यम्, तस्य तद् दानकर्मोपचक्रमेत्—विशेषतः वृक्षाणां ब्राह्मणानां च, ग्रहाणां नक्षत्राणां तथैव च हितार्थम्।

Verse 4

सोमं राज्ये सोभ्यषिंचत्तपसां च महामतिः । धर्माणां धर्मयज्ञानां पुण्यानां पुण्यतेजसाम्

स महामतिः सोमं राज्येऽभिषिचत्—तपस्तेजसा, धर्मधर्मयज्ञतेजसा, पुण्यतेजसा च विराजमानम्।

Verse 5

अपां मध्ये तथा देवं तीर्थानां हि तथैव च । वरुणं सोभिषिच्यैव रत्नानां च द्विजोत्तम

अपां मध्ये तीर्थदेवं चाभिषिच्य, तथा वरुणं च रत्नानां मध्येऽभिषिचत्—हे द्विजोत्तम।

Verse 6

अन्येषां सर्वयक्षाणां राज्ये वैश्रवणं पुनः । विष्णुमेव महाप्राज्ञमादित्यानां पितामहः

अन्येषां सर्वयक्षाणां राज्ये पुनर्वैश्रवणः प्रभुः। आदित्यानां च पितामहत्वे महाप्राज्ञैर्विष्णुरेव निरूपितः॥

Verse 7

राज्ये संस्थापयामास जनता हितहेतवे । सर्वेषामेव पुण्यानां दक्षमेव प्रजापतिम्

जनताहितहेतवे राज्ये दक्षं प्रजापतिम्। सर्वेषां पुण्यशीलानां मध्ये दक्षमेव संस्थापयामास॥

Verse 8

समर्थं सर्वधर्मज्ञं प्रजापतिगणेश्वरम् । प्रह्रादं सर्वधर्मज्ञं स हि राज्ये न्यरूपयत्

समर्थं सर्वधर्मज्ञं प्रजापतिगणेश्वरम्। प्रह्रादं सर्वधर्मज्ञं स हि राज्ये न्यरूपयत्॥

Verse 9

दैत्यानां दानवानां च विष्णुतेजः समन्वितम् । यमं वैवस्वतं धर्मं पैत्र्ये राज्येभिषिच्य च

दैत्यानां दानवानां च विष्णुतेजःसमन्वितम्। यमं वैवस्वतं धर्मं पैत्र्ये राज्येऽभिषिच्य च॥

Verse 10

यक्षराक्षसभूतानां पिशाचोरगसर्पिणाम् । योगिनीनां च सर्वासां वैतालानां महात्मनाम्

यक्षराक्षसभूतानां पिशाचोरगसर्पिणाम्। योगिनीनां च सर्वासां वैतालानां महात्मनाम्॥

Verse 11

कंकालानां हि सर्वेषां कूष्मांडानां तथैव च । पार्थिवानां च सर्वेषां गिरिशं शूलपाणिनम्

कंकालानां हि सर्वेषां कूष्माण्डानां तथैव च । पार्थिवानां च सर्वेषां गिरिशं शूलपाणिनम् ॥

Verse 12

पर्वतानां हि सर्वेषां हिमवंतं महागिरिम् । नदीनां च तडागानां वापिकानां तथैव च

पर्वतानां हि सर्वेषां हिमवंतं महागिरिम् । नदीनां च तडागानां वापिकानां तथैव च ॥

Verse 13

कुंडानां कूपराज्ये हि दिव्येषु च सुरेश्वरः । सागरं स्थापितं पुण्यं सर्वतीर्थमनुत्तमम्

कुंडानां कूपराज्ये हि दिव्येषु च सुरेश्वरः । सागरं स्थापितं पुण्यं सर्वतीर्थमनुत्तमम् ॥

Verse 14

गंधर्वाणां तु सर्वेषां राज्ये पुण्ये तथैव च । चित्ररथं ततो ब्रह्मा अभिषिच्य सुरेश्वरः

गंधर्वाणां तु सर्वेषां राज्ये पुण्ये तथैव च । चित्ररथं ततो ब्रह्मा अभिषिच्य सुरेश्वरः ॥

Verse 15

नागानां पुण्यवीर्याणां वासुकिं च चतुर्मुखः । सर्पाणां तु तथा राज्ये अभिषिच्य स तक्षकम्

नागानां पुण्यवीर्याणां वासुकिं च चतुर्मुखः । सर्पाणां तु तथा राज्ये अभिषिच्य स तक्षकम् ॥

Verse 16

वारणानां ततो राज्ये ऐरावणमसिंचत । अश्वानां चैव सर्वेषामुच्चैःश्रवसमेव च

ततः वारणानां राज्ये ऐरावतमभिषिच्य, अश्वानां सर्वेषां मध्ये चोच्चैःश्रवसमेवाभ्यषिञ्चत्।

Verse 17

पक्षिणां चैव सर्वेषां वैनतेयमथापि सः । मृगाणां च ततो राज्ये ब्रह्मा सिंहमथादिशत्

पक्षिणां सर्वेषां मध्ये वैनतेयमपि स राजा कृतवान्; मृगाणां राज्ये च ब्रह्मा सिंहमादिशत्।

Verse 18

गोवृषं तु गवां मध्ये अभिषिच्य प्रजापतिः । वनस्पतीनां सर्वेषां प्लक्षमेव पितामहः

गवां मध्ये गोवृषमभिषिच्य प्रजापतिः; वनस्पतीनां सर्वेषां मध्ये प्लक्षमेव पितामहः प्रमुखं कृतवान्।

Verse 19

एवं राज्यानि सर्वाणि संस्थाप्य च पितामहः । दिशापालांस्ततो ब्रह्मा स्थापयामास सत्तमः

एवं सर्वाणि राज्यानि संस्थाप्य पितामहः; ततः सत्तमः ब्रह्मा दिशापालान् स्थापयामास।

Verse 20

वैराजस्य तथा पुत्रं पूर्वस्यां दिशि सत्तमः । सुधन्वानं दिशःपालं राजानं सोभ्यषिंचत

ततः सत्तमः वैराजस्य पुत्रं सुधन्वानं पूर्वदिशि दिशःपालं राजानमभ्यषिञ्चत्।

Verse 21

दक्षिणस्यां महात्मानं कर्दमस्य प्रजापतेः । पुत्रं शंखपदं नाम राजानं सोभ्यषिंचत

दक्षिणदिशि महात्मानं कर्दमप्रजापतेः पुत्रं शंखपदनामानं राजानं स अभ्यषिञ्चत्।

Verse 22

पश्चिमायां तथा ब्रह्मा वरुणस्य प्रजापतेः । पुत्रं च पुष्करं नाम सोऽभ्यषिंचत्प्रजापतिः

पश्चिमदिशि तथा ब्रह्मा प्रजापतिः वरुणस्य पुत्रं पुष्करनामानं प्रजापतिपदेऽभ्यषिञ्चत्।

Verse 23

उत्तरस्यां दिशि ब्रह्म नलकूबरमेव च । एवं चैवाभ्यषिंचच्च दिक्पालान्समहौजसः

उत्तरदिशि ब्रह्मन् नलकूबरमेव च स्थापयामास; एवं स महौजाः दिक्पालान् यथाविधि अभ्यषिञ्चत्।

Verse 24

यैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना । यथाप्रदेशमद्यापि धर्मेण प्रतिपाल्यते

यैः सप्तद्वीपा सपत्तना सर्वा पृथिवी यथाप्रदेशं धर्मेण अद्यापि प्रतिपाल्यते।

Verse 25

पृथुश्चैवं महाभागः सोभिषिक्तो नराधिपः । राजसूयादिभिः सर्वैरभिषिक्तो महामखैः

एवं महाभागः पृथुः नराधिपः अभिषिक्तः; राजसूयादिभिः सर्वैः महामखैः सम्यगभिषिक्तोऽभवत्।

Verse 26

विधिना वेददृष्टेन राजराज्ये महीपतिः । चाक्षुषे नाम्नि संपुण्ये अतीते च महौजसि

वेददृष्टेन विधिना महीपतिः राजराज्ये राज्यं चकार; चाक्षुषे नाम्नि परमपुण्ये अतीते महौजसि काले स महातेजाः आसीत्।

Verse 27

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । राज्याभिषेकोनाम सप्तविंशोऽध्यायः

इति श्रीपद्मपुराणे पञ्चपञ्चाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखण्डे ‘राज्याभिषेक’ इति नाम सप्तविंशोऽध्यायः समाप्तः।

Verse 28

विस्तरं चापि व्याख्यास्ये पृथोश्चैव महात्मनः । यदि मामेव विप्रेन्द्र शुश्रूषसि अतंद्रितः

पृथोर्महात्मनः चरितं विस्तरेणापि व्याख्यास्ये; यदि त्वं विप्रेन्द्र मामेव अतन्द्रितः शुश्रूषसे।

Verse 29

एतदेवमधिष्ठानं महत्पुण्यं प्रकीर्तितम् । सर्वेष्वेव पुराणेषु एतद्धि निश्चितं सदा

एतदेवमधिष्ठानं महत्पुण्यं प्रकीर्तितम्; सर्वेष्वेव पुराणेषु एतद्धि सदा निश्चितं।

Verse 30

पुण्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्गवासकरं शुभम् । धन्यं पवित्रमायुष्यं पुत्रदं वृद्धिदायकम्

पुण्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्गवासकरं शुभम्; धन्यं पवित्रमायुष्यं पुत्रदं वृद्धिदायकम्।

Verse 31

यः शृणोति नरो भक्त्या भावध्यानसमन्वितः । अश्वमेधफलं तस्य जायते नात्र संशयः

यः कश्चिन्नरो भक्त्या शृणोति भावध्यानसमन्वितः । तस्याश्वमेधयज्ञस्य फलं जायते नात्र संशयः ॥