Adhyaya 117

Verse 1

कुंजल उवाच । नहुषः प्रियया सार्द्धं तया चैव सरंभया । ऐंद्रेणापि स दिव्येन स्यंदनेन वरेण च

कुञ्जल उवाच—नहुषः प्रियया सार्धं सरम्भया च सहैव, ऐन्द्रेण दिव्येन वरस्यन्दनेन जगाम।

Verse 2

नागाह्वयं पुरं प्राप्तः सर्वशोभासमन्वितम् । दिव्यैर्मंगलकैर्युक्तं भवनैरुपशोभितम्

नागाह्वयं पुरं प्राप्तः सर्वशोभासमन्वितम्। दिव्यैर्मङ्गलकैर्युक्तं भवनैरुपशोभितम्॥

Verse 3

हेमतोरणसंयुक्तं पताकाभिरलंकृतम् । नानावादित्रनादैश्च बंदिचारणशोभितम्

हेमतोरणसंयुक्तं ध्वजपताकाभिरलंकृतम् । नानावादित्रनादैश्च बन्दिचारणशोभितम् ॥

Verse 4

देवरूपोपमैः पुण्यैः पुरुषैः समलंकृतम् । नारीभिर्दिव्यरूपाभिर्गजाश्वैः स्यंदनैस्तथा

देवरूपोपमैः पुण्यैः पुरुषैः समलंकृतम् । नारीभिर्दिव्यरूपाभिर्गजाश्वैः स्यन्दनैस्तथा ॥

Verse 5

नानामंगलशब्दैश्च वेदध्वनिसमाकुलम् । गीतवादित्रशब्दैश्च वीणावेणुस्वनैस्ततः

नानामङ्गलशब्दैश्च वेदध्वनिसमाकुलम् । गीतवादित्रशब्दैश्च वीणावेणुस्वनैस्तथा ॥

Verse 6

सर्वशोभासमाकीर्णं विवेश स पुरोत्तमम् । वेदमंगलघोषैश्च ब्राह्मणैश्चैव पूजितः

सर्वशोभासमाकीर्णं विवेश स पुरोत्तमम् । वेदमङ्गलघोषैश्च ब्राह्मणैश्चैव पूजितः ॥

Verse 7

ददृशे पितरं वीरो मातरं च सुपुण्यकाम् । हर्षेण महताविष्टः पितुः पादौ ननाम सः

ददर्श पितरं वीरो मातरं च सुपुण्यकामाम् । हर्षेण महताविष्टः पितुः पादौ ननाम सः ॥

Verse 8

अशोकसुंदरी सा तु तयोः पादौ पुनः पुनः । ननाम भक्त्या भावेन उभयोः सा वरानना

अशोकसुन्दरी सा तु तयोः पादौ पुनः पुनः भक्त्या भावेन च नमामास; उभयोः सा वरानना।

Verse 9

रंभा च सा ननामाथ प्रीतिं चैवाप्यदर्शयत् । नमस्कृत्वा समाभाष्य स्वगुरुं नृपनंदनः

रम्भा च तदा ननाम, प्रीतिं चाप्यदर्शयत्; नमस्कृत्वा समाभाष्य स्वगुरुं नृपनन्दनः।

Verse 10

अनामयं च पप्रच्छ मातरं पितरं प्रति । एवमुक्तो महाभागः सानंदपुलकोद्गमः

अनामयं च पप्रच्छ मातरं पितरं प्रति; एवमुक्तो महाभागः सानन्दपुलकोद्गमः।

Verse 11

आयुरुवाच । अद्यैव व्याधयो नष्टा दुःखशोकावुभौ गतौ । भवतो दर्शनात्पुत्र सुतुष्ट्या हृष्यते जगत्

आयुरुवाच—अद्यैव व्याधयो नष्टा दुःखशोकावुभौ गतौ; भवतो दर्शनात् पुत्र सुतुष्ट्या हृष्यते जगत्।

Verse 12

कृतकृत्योस्मि संजातस्त्वयि जाते महौजसि । स्ववंशोद्धरणं कृत्वा अहमेव समुद्धृतः

कृतकृत्योऽस्मि संजातस्त्वयि जाते महौजसि; स्ववंशोद्धरणं कृत्वा अहमेव समुद्धृतः।

Verse 13

इंदुमत्युवाच । पर्वणि प्राप्य इंदोस्तु तेजो दृष्ट्वा महोदधिः । वृद्धिं याति महाभाग तथाहं तव दर्शनात्

इन्दुमत्युवाच—पर्वणि प्राप्ते इन्दोस्तेजो विलोक्य महोदधिर्वृद्धिं याति; तथैव महाभाग, तव दर्शनात् अहं हर्षपूर्णा वर्धे।

Verse 14

वर्द्धितास्मि सुहृष्टास्मि आनंदेन समाकुला । दर्शनात्ते महाप्राज्ञ धन्या जातास्मि मानद

वर्द्धितास्मि सुहृष्टास्मि, आनन्देन समाकुला; ते दर्शनात् महाप्राज्ञ, धन्या जातास्मि मानद।

Verse 15

एवं संभाष्य तं पुत्रमालिंग्य तनयोत्तमम् । शिरश्चाघ्राय तस्यापि वत्सं धेनुर्यथा स्वकम्

एवं संभाष्य तं पुत्रम् आलिङ्ग्य तनयोत्तमम्; शिरश्चाघ्राय तस्यापि, वत्सं धेनुर्यथा स्वकम्।

Verse 16

अभिनंद्य सुतं प्राप्तं नहुषं देवरूपिणम् । आशीर्भिश्चार्चयद्देवी पुण्या इंदुमती तदा

अभिनन्द्य सुतं प्राप्तं नहुषं देवरूपिणम्; आशीर्भिश्चार्चयद्देवी पुण्या इन्दुमती तदा।

Verse 17

सूत उवाच । अथासौ मातरं पुण्यां देवीमिंदुमतीं सुतः । कथयामास वृत्तांतं यथाहरणमात्मनः

सूत उवाच—अथासौ सुतः पुण्यां मातरं देवीम् इन्दुमतीं प्रति, आत्मनो यथाहरणं वृत्तान्तं सम्यक् कथयामास।

Verse 18

स्वभार्यायास्तथोत्पत्तिं प्राप्तिं चैव महायशाः । हुंडेनापि यथा युद्धं हुंडस्यापि निपातनम्

महायशाः स स्वभार्यायाः कथाम्—तस्याः उत्पत्तिं प्राप्तिं च—सम्यग् अवदत्; तथा हुंडेन सह यथा संग्रामः अभवत्, हुंडस्यापि यथा निपातनं जातम् इति।

Verse 19

समासेन समस्तं तदाख्यातं स्वयमेव हि । मातापित्रोर्यथा वृत्तं तयोरानंददायकम्

समासेन स एव समस्तं वृत्तान्तं न्यवेदयत्—मातापित्रोः यथा वृत्तं, यत् उभयोरपि आनन्ददायकम् अभवत्।

Verse 20

मातापितरावाकर्ण्य पुत्रस्य विक्रमोद्यमम् । हर्षेण महताविष्टौ संजातौ पूर्णमानसौ

पुत्रस्य विक्रमोद्यमं श्रुत्वा मातापितरौ महता हर्षेण आविष्टौ; तयोः मनांसि पूर्णतां जग्मतुः।

Verse 21

नहुषो धनुरादाय इंद्रस्य स्यंदनेन वै । जिगाय पृथिवीं सर्वां सप्तद्वीपां सपत्तनाम्

नहुषः धनुः आदाय इन्द्रस्य स्यन्दनेन आरुह्य, सप्तद्वीपां सकलां पृथिवीं सपत्नराजसमेतां जिगाय।

Verse 22

पित्रे समर्पयामास वसुपूर्णां वसुंधराम् । पितरं हर्षयन्नित्यं दानधर्मैः सुकर्मभिः

स वसुपूर्णां वसुन्धरां पित्रे समर्पयामास; दानधर्मैः सुकर्मभिश्च नित्यं पितरं हर्षयामास।

Verse 23

पितरं याजयामास राजसूयादिभिस्तदा । महायज्ञैश्च दानैश्च व्रतैर्नियमसंयमैः

तदा स राजसूयादिभिर्महायज्ञैः पितरं याजयामास; दानैश्च व्रतैर्नियमसंयमैश्च समन्वितः।

Verse 24

सुदानैर्यशसा पुण्यैर्यज्ञैः पुण्यमहोदयैः । सुसंपूर्णौ कृतौ तौ तु पितरौ चायुसूनुना

सुदानैः कीर्त्या पुण्यकर्मभिः पुण्यमहोदयैश्च यज्ञैः; आयुसूनुना तौ पितरौ सुसंपूर्णौ कृतौ।

Verse 25

अथ देवाः समागत्य नागाह्वयं पुरोत्तमम् । अभ्यषिंचन्महात्मानं नहुषं वीरमर्दनम्

अथ देवाः समागत्य नागाह्वये पुरोत्तमे; महात्मानं नहुषं वीरमर्दनम् अभ्यषिञ्चन्।

Verse 26

मुनिभिश्च सुसिद्धैश्च आयुना तेन भूभुजा । अभिषिंच्य स्वराज्ये तं समेतं शिवकन्यया

मुनिभिः सिद्धैश्च आयुना तेन भूभुजा; शिवकन्यया समेतं तं स्वराज्येऽभिषिञ्च्य।

Verse 27

भार्यायुक्तः स्वकायेन आयु राजा महायशाः । दिवं जगाम धर्मात्मा देवैः सिद्धैः सुपूजितः

भार्यायुक्तः स्वकायेन आयुर्महायशाः; धर्मात्मा दिवं जगाम देवसिद्धैः सुपूजितः।

Verse 28

ऐंद्रं पदं परित्यज्य ब्रह्मलोकं गतः पुनः । हरलोकं जगामाथ मुनिभिर्देवपूजितः

ऐन्द्रं पदं परित्यज्य पुनर्ब्रह्मलोकमगात् । ततः हरलोकं जगाम मुनिदेवैः पूजितः ॥

Verse 29

स्वकर्मभिर्महाराजः पुत्रस्यापि सुतेजसा । हरेर्लोकं गतः पुण्यैर्निवसत्येष भूपतिः

स्वकर्मभिः स महाराजः पुत्रस्यापि सुतेजसा । पुण्यैः हरेर्लोकमगात् तत्रैव निवसत्यसौ ॥

Verse 30

पुरुषैः पुण्यकर्माख्यैरीदृशं पुण्यमुत्तमम् । जनितव्यं महाभाग किमन्यैः शोककारकैः

पुण्यकर्मप्रसिद्धैः पुरुषैः पुण्यमुत्तमम् । जननीयम् महाभाग किमन्यैः शोककारकैः ॥

Verse 31

यथा जातः स धर्मात्मा नहुषः पितृतारकः । कुलस्य धर्त्ता सर्वस्य नहुषो ज्ञानपंडितः

यथा जातः स धर्मात्मा नहुषः पितृतारकः । कुलधर्ता समस्तस्य ज्ञानपण्डित एव सः ॥

Verse 32

एतत्ते सर्वमाख्यातं चरित्रं तस्य भूपतेः । अन्यत्किं ते प्रवक्ष्यामि वद पुत्र कपिंजल

एतत्ते सर्वमाख्यातं तस्य भूपतेश्चरितम् । अन्यत्किं ते प्रवक्ष्यामि वद पुत्र कपिञ्जल ॥

Verse 33

एवंविधं पुण्यमयं पवित्रं चरित्रमेतद्यशसा समेतम् । आयोः सुतस्यापि शृणोति मर्त्यो भोगान्स भुक्त्वैति पदं मुरारेः

एवंविधं पुण्यमयं पवित्रं यशोयुक्तं चरितं यः शृणोति । आयोः सुतस्यापि नरो मर्त्यः स भोगान् भुक्त्वा पश्चात् मुरारेः पदं प्राप्नोति ॥

Verse 117

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने सप्तदशाधिकशततमोऽध्यायः

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने सप्तदशाधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः ॥