Shloka 21

Description of the Origin of the Cosmic Egg (Brahmāṇḍa) and the Ocean as King of Tīrthas

Devanagari script

तस्मात्स्नानं च दानं च होमं जप्यं सुरार्चनम् । यत्किञ्चित्क्रियते तत्र तदक्षयमितीरितम् ॥ २१ ॥

Transliteration

tasmātsnānaṃ ca dānaṃ ca homaṃ japyaṃ surārcanam | yatkiñcitkriyate tatra tadakṣayamitīritam || 21 ||

Translation

तस्मात् तत्र स्नानं दानं होमं जप्यं सुरार्चनम्; यत्किञ्चित् क्रियते तत्र तदक्षयमिति कीर्तितम्॥

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेतौ ‘therefore’

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समुच्चितकर्मपद (coordinated item)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• दानम्: charity/gift
• दानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• होमम्: fire-offering
• होमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• जप्यम्: (act of) recitation to be done
• जप्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जप् (धातु) + यत् (कृत् प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त (gerundive), ‘जपनीयम्’

• सुरार्चनम्: worship of the gods
• सुरार्चनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर + अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘सुराणाम् अर्चनम्’)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धक (relative)

• किञ्चित्: anything (at all)
• किञ्चित्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• क्रियते: is done
• क्रियते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• तत्: that
• तत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘इति ईरितम्’ इत्यस्य विषय (that [is])

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: Predicate/Viśeṣaṇa (विधेय/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘तत्’ इत्यस्य विधेयविशेषणम्

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative particle)

• ईरितम्: is declared
• ईरितम्: Kriyā (क्रिया/विधेय)
• Type: Verb
• Root: ईर् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकृत् (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि भावः ‘is said/declared’

Speaker

Narada (within the Narada–Sanatkumara dialogue framework; tīrtha-mahātmya instruction)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Devas (Suras)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that acts of dharma—snāna, dāna, homa, japa, and deva-worship—performed at a praised sacred site (tīrtha) become akṣaya, producing undiminishing spiritual merit.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By highlighting surārcana (worship) and japa, it frames devotion as concrete practice: reverent worship and mantra-recitation, especially when supported by tīrtha-sevā, amplify and stabilize one’s punya.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It points to ritual discipline: correct performance of homa (Kalpa-veda/ritual procedure) and proper japa/recitation (Śikṣā—phonetics and intonation), applied within tīrtha-oriented dharma.