Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Puruṣottama-kṣetra Māhātmya: Śveta-Mādhava & Matsya-Mādhava; Mārkaṇḍeya-tīrtha Mārjana and Bath Liturgy

आपो नरस्य सूनुत्वान्नारा इति ह कीर्तिताः । विष्णोस्तस्त्वालयं पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः ॥ ३६ ॥

āpo narasya sūnutvānnārā iti ha kīrtitāḥ | viṣṇostastvālayaṃ pūrvaṃ tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ || 36 ||

आपो नरस्य सूनुत्वान्नारा इति ह कीर्तिताः। विष्णोस्तत्त्वालयं पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः॥

आपःwaters
आपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (अप्-शब्दः), प्रथमा (1st), बहुवचन
नरस्यof man / of Nara
नरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
सूनुत्वात्because of being the offspring
सूनुत्वात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootसूनुत्व (प्रातिपदिक; सूनु + त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; ablative of cause (हेतु)
नाराः(they are called) nārāḥ
नाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनार (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; quotative particle
indeed
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic particle (निपात)
कीर्तिताःare proclaimed/called
कीर्तिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकीर्तय् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; passive sense ‘have been called/proclaimed’
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तत्त्व-आलयम्the abode of essence
तत्त्व-आलयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘तत्त्वस्य आलयः’ (abode of reality/essence)
पूर्वम्formerly; first
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; adverb (कालवाचक)
तेनtherefore; by that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; demonstrative pronoun
नारायणःNārāyaṇa
नारायणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्मृतःis known/remembered
स्मृतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; passive sense ‘is remembered/known as’

Suta (narrating the Purana; teaching framed in the Narada tradition)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

V
Vishnu
N
Narāyaṇa
N
Nara
Ā
Āpaḥ (waters)

FAQs

It defines ‘Nārāyaṇa’ as Viṣṇu whose eternal ‘abode’ is the primordial waters, pointing to Him as the underlying reality (tattva) pervading creation.

By grounding devotion in right understanding of the Lord’s names: knowing why He is called Nārāyaṇa strengthens remembrance (smaraṇa) and worship centered on Viṣṇu’s all-pervading nature.

Nirukti/semantic derivation (often aligned with Vedāṅga-style etymological explanation) is used to interpret a divine name—deriving ‘Nārāyaṇa’ from ‘Nārā’ (waters) and ‘ayana’ (abode).