The Description of the Index (Anukramaṇikā) of the Padma Purāṇa
अत्र ब्रह्मा पद्मपुराणस्य अनुक्रमणिकां वर्णयति—पापहारीणीं पञ्चखण्डविभक्तां धर्मकथेतिहासव्रतसमृद्धां, सृष्टिक्रमेन पुलस्त्येन भीष्मायोपदिष्टाम्। पुष्करमाहात्म्यं, ब्रह्मयज्ञविधिः, वेदपाठचिह्नानि, दानव्रतानि, पार्वत्याः विवाहः, तारकवधप्रसङ्गः, गोमहिमा, दैत्यनिग्रहाश्च निर्दिश्य सृष्टिखण्डं (ग्रहपूजा-दानादि) दर्शयति। ततः भूमिखण्डे शिवशर्म-सुव्रत-वृत्र-पृथु-नहुष-ययाति-गुरुतीर्थ-अशोकसुन्दरी-हुण्डादिकथाः, लोकव्यवस्था-भूविन्यासः, नर्मदा-कुरुक्षेत्र-यमुना-काशी-गया-प्रयागादितीर्थानुक्रमः च। परेषु खण्डेषु वर्णाश्रमकर्मयोगः, समुद्रमन्थनम्, ऊर्ज्जापञ्चकं, रामाश्वमेधाभिषेकौ, जगन्नाथ-वृन्दावनम्, कृष्णलीला, माधवस्नानफलम्, शिवभक्तिः (भस्म-शिवगीता) तथा उत्तरखण्डे एकादशी-महाद्वादशी-कार्तिक-माघस्नानव्रतानि, विष्णुधर्मः, विष्णुसहस्रनाम, अवतारकथा, रामनामशतम्, गीताभागवतप्रशंसाश्च। अन्ते फलश्रुतिः—अनुक्रमणिकाश्रवणपाठयोः पद्मपुराणश्रवणफलम्; ज्येष्ठपूर्णिमायां लिखितपुराणदानात् वैष्णवपदम्।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । श्रृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि पुराणं पद्मसंज्ञकम् । महत्पुण्यप्रदं नॄणां श्रृण्वतां पठतां मुदा ॥ १ ॥
ब्रह्मोवाच । श्रृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि पुराणं पद्मसंज्ञकम् । महत्पुण्यप्रदं नॄणां श्रृण्वतां पठतां मुदा ॥ १ ॥
Verse 2
यथा चंचेंद्रियः सर्वः शरीरीति निगद्यते । तथेदं पंचभिः खंडैरुदितं पापनाशनम् ॥ २ ॥
यथा चंचेंद्रियः सर्वः शरीरीति निगद्यते । तथेदं पंचभिः खंडैरुदितं पापनाशनम् ॥ २ ॥
Verse 3
पुलस्त्येन तु भीष्माय सृष्ट्यादिक्रमतो द्विज । नानाख्यानेतिहासाद्यैर्यत्रोक्तो धर्मविस्तरः ॥ ३ ॥
पुलस्त्येन तु भीष्माय सृष्ट्यादिक्रमतो द्विज । नानाख्यानेतिहासाद्यैर्यत्रोक्तो धर्मविस्तरः ॥ ३ ॥
Verse 4
पुष्करस्य च माहात्म्यं विस्तरेण प्रकीर्तितम् । ब्रह्मयज्ञविधानं च वेदपाठादिलक्षणम् ॥ ४ ॥
पुष्करस्य च माहात्म्यं विस्तरेण प्रकीर्तितम् । ब्रह्मयज्ञविधानं च वेदपाठादिलक्षणम् ॥ ४ ॥
Verse 5
दानानां कीर्तनं यत्र व्रतानां च पृथक्पृथक् । विवाहः शैलजायाश्चतारकाख्यानकं महत् ॥ ५ ॥
तत्र दानानां कीर्तनं व्रतानां च पृथक्पृथक् निरूप्यते। शैलजायाः (पार्वत्याः) विवाहः तथा तारकाख्यानकं महत् अपि वर्ण्यते॥
Verse 6
माहात्म्यं च गवादीनां कीर्तितं सर्वपुण्यदम् । कालकेयादिदैत्यानां वधो यत्र पृथक्पृथक् ॥ ६ ॥
तत्र गवादीनां माहात्म्यं सर्वपुण्यप्रदं कीर्तितम्। कालकेयादिदैत्यानां वधोऽपि यत्र पृथक्पृथक् वर्ण्यते॥
Verse 7
ग्रहाणामर्चनं दानं यत्र प्रोक्तं द्विजोत्तम । तत्सृष्टिखंडमुद्दिष्टं व्यासेन सुमहात्मना ॥ ७ ॥
द्विजोत्तम, यत्र ग्रहाणामर्चनं दानं च प्रोक्तं, तत् सृष्टिखण्डमिति सुमहात्मना व्यासेन उद्दिष्टम्॥
Verse 8
पितृमात्रादिपूज्यत्वे शिवशर्मकथा पुरा । सुव्रतस्य कथा पश्चाद्वृत्रस्य च वधस्तथा ॥ ८ ॥
पितृमात्रादिपूज्यत्वे शिवशर्मकथा पुरा कथ्यते। पश्चात् सुव्रतस्य कथा, तथा वृत्रस्य वधोऽपि वर्ण्यते॥
Verse 9
पृथोर्वैनस्य चाख्यानं सुनूथायाः कथा तथा । सुकलाख्यानकं चैव धर्माख्यानं ततः परम् ॥ ९ ॥
ततः पृथोर्वैनस्याख्यानं सुनूथायाः कथा तथा। सुकलाख्यानकं चैव, ततः परं धर्माख्यानं वर्ण्यते॥
Verse 10
पितृशुश्रूषणाख्यानं नहुषस्य कथा ततः । ययातिचरितं चैव गुरुतीर्थनिरूपणम् ॥ १० ॥
ततः पितृणां शुश्रूषणाख्यानं, अनन्तरं नहुषस्य कथा; तथा ययातेः चरितं, गुरुतीर्थस्य च पवित्रं निरूपणं वर्ण्यते।
Verse 11
राज्ञा जैमिनिसंवादो बह्वाश्चर्य्यकथायुतः । कथा ह्यशोकसुंदर्याहुंडदैत्यवधान्विता ॥ ११ ॥
राज्ञा सह जैमिनिना संवादो बह्वद्भुतकथाभिरलंकृतः; अशोकसुन्दर्याः कथा च, हुंडदैत्यवधसमन्विता, तत्रोच्यते।
Verse 12
कामोदाख्यानकं तत्र विहुंडवधसंयुतम् । कुंजलस्य च संवादश्च्यवनेन महात्मना ॥ १२ ॥
तत्र कामोदाख्यानकं विहुंडवधसंयुक्तं च; महात्मना च्यवनेन सह कुंजलस्य संवादोऽपि वर्ण्यते।
Verse 13
सिद्धाख्यानं ततः प्रोक्तं खंडस्यास्य फलोहनम् । सूतशौनकसंवादं भूमिखंडमिदं स्मृतम् ॥ १३ ॥
ततः सिद्धाख्यानं प्रोक्तं, अस्य खण्डस्य फलप्रदं निरूपितम्; सूतशौनकसंवादरूपं ‘भूमिखण्डम्’ इदं स्मृतम्।
Verse 14
ब्रह्माण्डोत्पत्तिरुदिता यत्रर्षिभिश्च सौतिना । सभूमिलोकसंस्थानं तीर्थाख्यानं ततः परम् ॥ १४ ॥
यत्र ऋषयः सौतिना सह ब्रह्माण्डोत्पत्तिं वर्णयन्ति; ततः सभूमिलोकसंस्थानं, अनन्तरं तीर्थाख्यानं परं प्रोच्यते।
Verse 15
नर्मदोत्पत्तिकथनं तत्तीर्थानां कथाः पृथक् । कुरुक्षेत्रादितीर्थानां कथा पुण्या प्रकीर्तिता ॥ १५ ॥
नर्मदोत्पत्तिवृत्तान्तः पृथक् पृथक् तत्तीर्थकथाश्च; कुरुक्षेत्रादितीर्थानां पुण्यप्रदा कथा अपि प्रकीर्तिता।
Verse 16
कालिंदीपुण्यकथनं काशीमाहात्म्यवर्णनम् । गयायाश्चैव माहात्म्यं प्रयागस्य च पुण्यकम् ॥ १६ ॥
कालिन्द्याः पुण्यकथनं काशीमाहात्म्यवर्णनम्; गयामाहात्म्यं च तथा प्रयागस्य पुण्यकीर्तनम्।
Verse 17
वर्णाश्रमानुरोधेन कर्मयोगनिरूपणम् । व्यासजमिनिसंवादः पुण्यकर्मकथान्वितः ॥ १७ ॥
वर्णाश्रमधर्मानुरूपेण कर्मयोगस्य निरूपणम्; व्यासजैमिनिसंवादश्च पुण्यकर्मकथासहितः।
Verse 18
समुद्रमथनाख्यानं व्रताख्यानं ततः परम् । ऊर्ज्जपंचाहमाहाम्यं स्तोत्रं सर्वापराधनुत् ॥ १८ ॥
समुद्रमथनाख्यानं ततः परं व्रताख्यानम्; ऊर्ज्जपञ्चाहमाहात्म्यं तथा सर्वापराधनुत् स्तोत्रं च।
Verse 19
एतत्स्वर्गाभिधं विप्र सर्वपातकनाशनम् । रामाश्वमेधं प्रथमं रामराज्याभिषेचनम् ॥ १९ ॥
एतत् ‘स्वर्ग’ इति विख्यातं, विप्र, सर्वपातकनाशनम्; प्रथमं रामाश्वमेधः, ततः रामराज्याभिषेचनम्।
Verse 20
अगस्त्याद्यागमश्चैव पौलस्त्यान्वयकीर्त्तनम् । अश्वमेधोपदेशश्च हयचर्या ततः परम् ॥ २० ॥
अगस्त्याद्यागमपरम्परा च, पौलस्त्यान्वयस्य कीर्तनं, अश्वमेधयागोपदेशः, ततः परं हयचर्याविधिश्च वर्ण्यते।
Verse 21
नानाराजकथाः पुण्या जगन्नाथानुवर्णनम् । वृन्दावनस्य माहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ २१ ॥
नानाविधाः पुण्याः राजकथाः, जगन्नाथस्य अनुवर्णनं, वृन्दावनमाहात्म्यं च—एतानि सर्वपापप्रणाशनानि।
Verse 22
नित्यलीलानुकथनं यत्र कृष्णावतारिणः । माधवस्नानमाहात्म्यं स्नानदानार्चने फलम् ॥ २२ ॥
यत्र कृष्णावतारिणः प्रभोः नित्यलीलानुकथनं, माधवस्नानस्य माहात्म्यं, तथा स्नानदानार्चनफलप्रदर्शनं च विद्यते।
Verse 23
धरावराहसंवादो यमब्रह्मणयोः कथा । संवादो राजदूतानां कृष्णस्तोत्रनिरूपणम् ॥ २३ ॥
धरावराहयोः संवादः, यमब्रह्मणयोः कथा, राजदूतानां संवादः, तथा कृष्णस्तोत्रस्य निरूपणं च तत्र विद्यते।
Verse 24
शिवशंभुसमायोगी दधीचाख्यानकं ततः । भस्ममाहात्म्यमतुलं शिवमाहात्म्यमुत्तमम् ॥ २४ ॥
ततः शिवशंभुसमायोगः, दधीच्याख्यानकं च, भस्मनः अतुलं माहात्म्यं, तथा शिवस्य उत्तमं माहात्म्यं वर्ण्यते।
Verse 25
देवरातसुताख्यानं पुराणज्ञप्रशंसनम् । गौतमाख्यानकं चैव शिवगीता ततः स्मृता ॥ २५ ॥
ततः देवरातसुताख्यानं पुराणज्ञप्रशंसनं गौतमाख्यानकं च, अनन्तरं शिवगीता स्मर्यते।
Verse 26
कल्पांतरे रामकथा भारद्वाजाश्रमस्थिता । पातालखंडमेतद्धि श्रृण्वतां पठतां सदा ॥ २६ ॥
कल्पान्तरे भारद्वाजाश्रमस्थिताः रामकथाः; एष पातालखण्डो हि शृण्वतां पठतां च सदा।
Verse 27
सर्वपापप्रशमनं सर्वाभीष्टफलप्रदम् । पर्वताख्यानकं पूर्वं गौर्थै प्रोक्तं शिवेन वै ॥ २७ ॥
सर्वपापप्रशमनं सर्वाभीष्टफलप्रदं पर्वताख्यानकं पूर्वं गौऱ्यर्थं शिवेनैव प्रोक्तम्।
Verse 28
जालंधरकथा पश्चाच्छ्रीशैलाद्यनुकीर्तनम् । सगरस्य कथा पुण्या ततः परमुदीरितम् ॥ २८ ॥
ततः जालन्धरकथा, श्रीशैलादितीर्थानुकीर्तनं च; ततः सगरराजस्य पुण्या कथा उदीर्यते, अनन्तरं यथाक्रमं विषयाः।
Verse 29
गंगाप्रयागकाशीनां गयायाश्चाधिपुण्यकम् । अन्नादि दानमाहात्म्यं तन्महाद्वादशीव्रतम् ॥ २९ ॥
गङ्गाप्रयागकाशীগयादीनां परमपुण्यत्वं, अन्नादिदानमाहात्म्यं, तथा महाद्वादशीव्रतं च प्रकीर्त्यते।
Verse 30
चतुर्विंशैकादशीनां माहात्म्यं पृथगीरितम् । विष्णुधर्मसमाख्यानं विष्णुनामसहस्रकम् ॥ ३० ॥
चतुर्विंशत्येकादशीनां माहात्म्यं पृथगेवोक्तं; तथा विष्णुधर्मसमाख्यानं विष्णुनामसहस्रकं च निरूपितम्॥३०॥
Verse 31
कार्तिकव्रतमाहात्म्यं माघस्नानफलं ततः । जम्बृद्वीपस्य तीर्थानां माहात्म्यं पापनाशनम् ॥ ३१ ॥
कार्तिकव्रतमाहात्म्यं ततः माघस्नानफलं तथा; जम्बूद्वीपस्य तीर्थानां माहात्म्यं पापनाशनं च॥३१॥
Verse 32
साभ्रमत्याश्च माहात्म्यं नृसिंहोत्पत्तिवर्णनम् । देवशर्मादिकाख्यानं गीतामाहात्म्यवर्णनम् ॥ ३२ ॥
साभ्रमत्याश्च माहात्म्यं नृसिंहोत्पत्तिवर्णनम्; देवशर्मादिकाख्यानं गीतामाहात्म्यवर्णनं च॥३२॥
Verse 33
भक्त्याख्यानं च माहात्म्यं श्रीमद्भागवतस्य ह । इन्द्रप्रस्थस्य माहात्म्यं बहुतीर्थकथान्वितम् ॥ ३३ ॥
भक्त्याख्यानं च माहात्म्यं श्रीमद्भागवतस्य ह; इन्द्रप्रस्थस्य माहात्म्यं बहुतीर्थकथान्वितं च॥३३॥
Verse 34
मन्त्ररत्नाभिधानं च त्रिपाद्भूत्यनुवर्णनम् । अवतारकथाः पुण्या मत्स्यादीनामतः परम् ॥ ३४ ॥
मन्त्ररत्नाभिधानं च त्रिपाद्भूत्यनुवर्णनम्; अवतारकथाः पुण्या मत्स्यादीनामतः परं च॥३४॥
Verse 35
रामनामशतं दिव्यं तन्माहात्म्यं च वाडव । परीक्षणं च भृगुणा श्रीविष्णोर्वैभवस्य च ॥ ३५ ॥
हे वाडव! अत्र रामनामशतं दिव्यं तन्माहात्म्यं च, तथा भृगुणा कृतं परीक्षणं श्रीविष्णोर्वैभवं च वर्ण्यते ॥
Verse 36
इत्येतदुत्तरं खण्डं पंचमं सर्वपुण्यदम् । पंचखंडयुतं पाद्मं यः श्रृणोति नरोत्तमः ॥ ३६ ॥
इति एष उत्तरखण्डः पञ्चमः सर्वपुण्यप्रदः। पञ्चखण्डयुतं पाद्मपुराणं यः शृणोति स नरोत्तमः ॥
Verse 37
स लभेद्वैष्णवं धाम भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् । एतद्वै पंचपंचाशत्सहस्रं पद्मसंज्ञकम् ॥ ३७ ॥
स इहाभीष्टान् भोगान् भुक्त्वा वैष्णवं धाम लभते। एतदेव पद्मसंज्ञकं पञ्चपञ्चाशत्सहस्रमिति प्रसिद्धम् ॥
Verse 38
पुराणं लेखयित्वा वै ज्येष्ठ्यां स्वर्णाब्जसंयुतम् । यः प्रदद्यात्सुसत्कृत्य पुराणज्ञाय मानद ॥ ३८ ॥
हे मानद! यः पुराणं लेखयित्वा ज्येष्ठ्यां पौर्णमास्यां स्वर्णेन अब्जेन च संयुतं सुसत्कृत्य पुराणज्ञाय प्रददाति, स महत्पुण्यमवाप्नोति ॥
Verse 39
स याति वैष्णवं धाम सर्वदेवनमस्कृतः । पद्मानुक्रमणीमेतां यः पठेच्छृणुयात्तथा ॥ ३९ ॥
यः पद्मानुक्रमणीमेतां पठेत् शृणुयात् तथा, स सर्वदेवनमस्कृतः वैष्णवं धाम याति ॥
Verse 40
सोऽपि पद्मपुराणस्य लभेच्छ्रवणजं फलम् ॥ ४० ॥
सोऽपि पद्मपुराणश्रवणजन्यं पुण्यफलं प्राप्नुयात्।
Verse 41
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे पद्मपुराणानुक्रमणिकावर्णनं नाम त्रिनवतितमोऽध्यायः ॥ ९३ ॥
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे पद्मपुराणानुक्रमणिकावर्णनं नाम त्रिनवतितमोऽध्यायः समाप्तः।
Frequently Asked Questions
Because the index assigns a formal taxonomy to Padma Purāṇa’s material: graha-pūjā (planetary worship) and dāna instruction are explicitly identified by Vyāsa as characteristic of the Sṛṣṭi-khaṇḍa, establishing section-identity and aiding reciters in thematic navigation.
The chapter states that reciting or listening to the Padmānukramaṇī yields the same merit as hearing the Padma Purāṇa itself, culminating in enjoyment of desired fruits here and attainment of the Vaiṣṇava abode.