Adhyaya 108
Purva BhagaFourth QuarterAdhyaya 10835 Verses

The Description of the Index/Summary of the Garuḍa (Purāṇa)

ब्रह्मा मरीचिं प्रति गरुडपुराणस्य शुभानुक्रमणिकां कथयति—भगवता गरुडाय (तार्क्ष्याय) उपदिष्टस्य ग्रन्थस्य परिमाणं नवदशसहस्रश्लोकाः इति, तथा विषयक्रमः: सृष्टिवर्णनम्, सूर्यादिदेवपूजा, दीक्षा, श्राद्धम्, व्यूहपूजा, वैष्णवपञ्जरस्तोत्राणि, योगः विष्णुसहस्रनाम च, शिव-गणेश-गोपाल-श्रीधरादिपूजा, न्यास-सन्ध्या, दुर्गादेवपूजा, पवित्रारोपणम्, प्रतिमाध्यानम्, वास्तु-मन्दिरलक्षणम्, प्रतिष्ठाविधिः, दान-प्रायश्चित्तम्, लोकनरकवर्णनम्, ज्योतिष-सामुद्रिक-स्वर-रत्नशास्त्राणि, तीर्थमाहात्म्यं (विशेषतः गया), मन्वन्तर-पितृधर्म-वर्णाश्रमकर्म, शौच-ग्रहयज्ञ-नीतिशास्त्र, वंशावताराः, आयुर्वेद-व्याकरण-वेदाङ्गविषयाः, युग-सङ्क्रान्त्यनुष्ठानानि। ततः प्रेतकल्पे योगिनां धर्मोपदेशः, मृत्युपश्चात् मन्त्रदानानि, यममार्गः, प्रेतलक्षण-दुःखानि, पिण्डीकरणम्, अन्त्येष्ट्यधिकारकालः, नारायणबलिः, वृषोत्सर्गः, कर्मविपाकः, लोकविन्यासः, प्रलयः, तथा श्रवण-पाठ-दानफलम् इति।

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । मरीचे श्रृणु वक्ष्याभि पुराणं गारुडं शुभम् । गरुडायाब्रवीत्पृष्टो भगवान्गरुडासनः ॥ १ ॥

ब्रह्मोवाच—मरीचे, शृणु; अहं शुभं गारुडपुराणं वक्ष्यामि। यथा पृष्टो भगवान् गरुडासनः गरुडाय प्रोवाच॥

Verse 2

एकोनविंशसाहस्रं तार्क्ष्यकल्पकथान्वितम् । पुराणोपक्रमप्रश्नः सर्गः संक्षेपतस्ततः ॥ २ ॥

एकोनविंशतिसाहस्रश्लोकयुक्तं तार्क्ष्यकल्पकथान्वितम्। ततः पुराणोपक्रमप्रश्नः, सर्गश्च संक्षेपतः॥

Verse 3

सूर्यादिपूजनविधिर्दीक्षाविधिरतः परम् । श्राद्धपूजा ततः पश्चान्नवव्यूहार्चनं द्विज ॥ ३ ॥

सूर्यादिपूजनविधिः, ततः परं दीक्षाविधिः। श्राद्धपूजा ततः पश्चात्, नवव्यूहार्चनं द्विज॥

Verse 4

पूजाविधानं च तथा वैष्णवं पंजरं ततः । योगाध्यायस्ततो विष्णोर्नामसाहस्रकीर्तनम् ॥ ४ ॥

पूजाविधानं च तथा, ततः वैष्णवं पंजरं स्मृतम्। योगाध्यायस्ततो, विष्णोर्नामसाहस्रकीर्तनम्॥

Verse 5

ध्यानं विष्णोस्ततः सूर्यपूजा मृत्युंजयार्चनम् । मालामंत्रः शिवार्चाथ गणपूजा ततः परम् ॥ ५ ॥

विष्णोर्ध्यानं ततः, सूर्यपूजा, मृत्युंजयार्चनम्। मालामन्त्रः, शिवार्चा च, ततः परं गणपूजनम्॥

Verse 6

गोपालपूजा त्रैलोक्यमोहनश्रीधरार्चनम् । विष्ण्वर्चा पंचतत्त्वार्चा चक्रार्चा देवपूजनम् ॥ ६ ॥

गोपालपूजा, त्रैलोक्यमोहनश्रीधरस्यार्चनं, विष्ण्वर्चा, पञ्चतत्त्वार्चा, चक्रार्चा तथा देवपूजनं—एतानि अत्र निरूप्यन्ते।

Verse 7

न्यासादिसंध्योपास्तिश्च दुर्गार्चाथ सुरार्चनम् । पूजा माहेश्वरी चातः पवित्रारोपणार्चनम् ॥ ७ ॥

न्यासादिसन्ध्योपास्तिश्च, दुर्गार्चा सुरार्चनम्; ततः माहेश्वरी पूजा, अनन्तरं पवित्रारोपणार्चनम्।

Verse 8

मूर्तिध्यांनवास्तुमानं प्रासादानां च लक्षणम् । प्रतिष्ठा सर्वदेवानां पृथक्पूजा विधानतः ॥ ८ ॥

मूर्तिध्यानं, वास्तुमानं, प्रासादलक्षणं च; सर्वदेवानां प्रतिष्ठा, तथा विधानतः पृथक्पूजा च निरूप्यते।

Verse 9

योगोऽषटांगो दानधर्माः प्रयश्चित्तविधिक्रिया । द्वीपेशनरकाख्यानं सूर्यव्यूहश्च ज्योतिषम् ॥ ९ ॥

योगोऽषटाङ्गः, दानधर्माः, प्रयश्चित्तविधिक्रिया; द्वीपेश-नरकाख्यानं, सूर्यव्यूहश्च ज्योतिषं च निरूप्यते।

Verse 10

सामुद्रिकं स्वरज्ञानं नवरत्नपरीक्षणम् । माहात्म्यमथ तीर्थानां गयामाहात्म्यमुत्तमम् ॥ १० ॥

सामुद्रिकं स्वरज्ञानं, नवरत्नपरीक्षणम्; तीर्थानां माहात्म्यं, तथा गयामाहात्म्यमुत्तमं च निरूप्यते।

Verse 11

ततो मन्वंतराख्यानं पृथक्पृथग्विभागशः । पित्राख्यानं वर्णधर्मा द्रव्यशुद्धिः समर्पणम् ॥ ११ ॥

ततः पृथक्पृथग्विभागशो मन्वन्तराख्यानं प्रवर्तते। ततः पितृवृत्तान्तो वर्णधर्माः द्रव्यशुद्धिः समर्पणविधिश्च॥ ११ ॥

Verse 12

श्राद्धं विनायकस्यार्चा ग्रहयज्ञस्तथआ श्रमाः । जननाख्यं प्रेतशौचं नीतिशास्त्रं व्रतोक्तयः ॥ १२ ॥

श्राद्धविधिर्विनायकस्यार्चा ग्रहयज्ञस्तथैव श्रमाः। जननाख्यं प्रेतशौचं नीतिशास्त्रं व्रतोक्तयश्च॥ १२ ॥

Verse 13

सूर्यवंशः सोमवंशोऽवतारकथनं हरेः । रामायणं हरेर्वंशो भारताख्यानकं ततः ॥ १३ ॥

सूर्यवंशः सोमवंशो हरेरवतारकथनं तथा। ततः रामायणाख्यानं हरेर्वंशः ततः परं भारताख्यानकम्॥ १३ ॥

Verse 14

आयुर्वेदनिदानं प्राक् चिकिकत्सा द्रव्यजा गुणाः । रोगघ्नं कवचं विष्णोर्गारुडं त्रैपुरो मनुः ॥ १४ ॥

आयुर्वेदनिदानं पूर्वं ततश्चिकित्सा द्रव्यजातगुणाः। रोगघ्नं विष्णुकवचं गारुडं च त्रैपुरो मनुः॥ १४ ॥

Verse 15

प्रश्नचूडामणिश्चांतो हयायुर्वेदकीर्तनम् । ओषघीनाम कथनं ततो व्याकरणोहनम् ॥ १५ ॥

प्रश्नचूडामणिः शान्तो हयायुर्वेदकीर्तनम्। ओषधीनां कथनं च ततो व्याकरणविस्तरः॥ १५ ॥

Verse 16

छंदः शास्त्रं सदाचारस्ततः स्नानविधिः स्मृतः । तर्पणं वैश्वदेवं च संध्या पार्वणकर्म च ॥ १६ ॥

छन्दःशास्त्रं सदाचारस्ततः स्नानविधिः स्मृतः । तर्पणं वैश्वदेवं च सन्ध्या पार्वणकर्म च ॥

Verse 17

नित्यश्राद्धं सर्पिडाख्यं धर्मसारोऽघनिष्कृतिः । प्रतिसंक्रम उक्ताः स्म युगधर्माः कृतेः फलम् ॥ १७ ॥

नित्यश्राद्धं सर्पिडाख्यं धर्मसारोऽघनिष्कृतिः । प्रतिसंक्रम उक्ताः स्म युगधर्माः कृतेः फलम् ॥

Verse 18

योगशास्त्रं विष्णुभक्तिर्नमस्कृतिफलं हरेः । माहात्म्यं वैष्णवं चाथ नारसिंहस्तवोत्तमम् ॥ १८ ॥

योगशास्त्रं विष्णुभक्तिर्नमस्कृतिफलं हरेः । माहात्म्यं वैष्णवं चाथ नारसिंहस्तवोत्तमम् ॥

Verse 19

ज्ञानामृतं गुहुष्टकं स्तोत्रं विष्ण्वर्चनाह्वयम् । वेदांतसांख्यसिद्धांतो ब्रह्मज्ञानं तथात्मकम् ॥ १९ ॥

ज्ञानामृतं गुहुष्टकं स्तोत्रं विष्ण्वर्चनाह्वयम् । वेदान्तसांख्यसिद्धान्तो ब्रह्मज्ञानं तथात्मकम् ॥

Verse 20

गीतासारः फलोत्कीर्तिः पूर्वखंडोऽयमीरितः । अथास्यैवोत्तरे खंडे प्रेतकल्पः पुरोदितः ॥ २० ॥

गीतासारः फलोत्कीर्तिः पूर्वखण्डोऽयमीरितः । अथास्यैवोत्तरे खण्डे प्रेतकल्पः पुरोदितः ॥

Verse 21

यत्र तार्क्ष्येण संपृष्टो भगवानाह वाडवाः । धर्मप्रकटनं पूर्वं योगिनां गतिकारणम् ॥ २१ ॥

यत्र तार्क्ष्येण संपृष्टो भगवान् वाडवान् अब्रवीत्। धर्मस्य प्रकटनं पूर्वं, योगिनां परमा गतिः तस्मात् कारणं भवति॥

Verse 22

दानादिकं फलं चापि प्रोक्तमन्त्रोर्द्धदैहिकम् । यमलोकस्थमार्गस्य वर्णन च ततः परम् ॥ २२ ॥

दानादिकानां फलानि च प्रोक्तानि, मन्त्रकर्माणि चोर्ध्वदैहिकानि। ततः परं यमलोकस्थमार्गस्य वर्णनं प्रवर्तते॥

Verse 23

षोडशश्राद्धफलको वृत्तांतश्चात्र वर्णितः । निष्कृतिर्यममार्गस्य धर्मराजस्य वैभवम् ॥ २३ ॥

अत्र षोडशश्राद्धानां फलवृत्तान्तो वर्णितः। यममार्गस्य निष्कृतिश्च, धर्मराजस्य वैभवं च प्रकाश्यते॥

Verse 24

प्रेतपीडांविनिर्द्देशः प्रेतचिह्ननिरूपणम् । प्रेतानां चरिताख्यानं कारणं प्रेततां प्रति ॥ २४ ॥

प्रेतपीडानिर्देशः, प्रेतचिह्ननिरूपणं च। प्रेतानां चरिताख्यानं, प्रेतत्वप्राप्तेः कारणं च कथ्यते॥

Verse 25

प्रेतकृत्यविचारश्च सर्पिडीकरणोक्तयः । प्रेतत्वमोक्षणाख्यानं दानानि च विमुक्तये ॥ २५ ॥

प्रेतकृत्यविचारश्च, पिण्डीकरणविधयश्चोक्ताः। प्रेतत्वमोक्षणाख्यानं, विमुक्तये दानानि च कथितानि॥

Verse 26

आवश्यकोत्तमं दानं प्रेतसौख्यकरोहनम् । शारीरकविनिर्देशो यमलोकस्य वर्णनम् ॥ २६ ॥

आवश्यकतमं श्रेष्ठं च दानं यत् प्रेतस्य सौख्यकरं भवति; तथा देहधारिणः आत्मनः सिद्धान्तनिर्देशः, यमलोकस्य च वर्णनं प्रतिपाद्यते।

Verse 27

प्रेतत्वोद्धारकथनं कर्मकृर्त्तृविनिर्णयः । मृत्योः पूर्वक्रियाख्यानं पश्चात्कर्मनिरूपणम् ॥ २७ ॥

प्रेतत्वोद्धारस्य उपायाः कथ्यन्ते, कर्मकृतां कर्तॄणां च निर्णयः; मृत्युपूर्वकृत्यानां आख्यानं, पश्चात्कर्मणां च निरूपणं भवति।

Verse 28

मध्यषोडशकश्राद्धं स्वर्गप्राप्तिक्रियोहनम् । सूतकस्याथ संख्यांनं नारायणबलिक्रिया ॥ २८ ॥

मध्यषोडशकश्राद्धं, स्वर्गप्राप्त्युपायभूताः क्रियाः, सूतकदिनसंख्यानं, तथा नारायणबलिकर्म च अत्र उपदिश्यते।

Verse 29

वृषोत्सर्गस्य माहात्म्यं निषिद्धपरिवर्जनम् । अपमृत्युक्रियोक्तिश्च विपाकः कर्मणां नृणाम् ॥ २९ ॥

वृषोत्सर्गकर्मणो माहात्म्यं, निषिद्धकर्मपरिवर्जनं, अपमृत्युनिवारणक्रियाः, तथा मनुष्याणां कर्मविपाकश्च अत्र कथ्यते।

Verse 30

कृत्याकृत्यविचारश्च विष्णुध्यानविमुक्तये । स्वर्गतौ विहिताख्यानं स्वर्गसौख्यनिरूपणम् ॥ ३० ॥

कर्तव्याकर्तव्यविवेकः, विष्णुध्यानात् विमुक्त्यर्थं च; स्वर्गतौ विहितस्य आख्यानं, स्वर्गसौख्यस्य च निरूपणं अत्र प्रतिपाद्यते।

Verse 31

भूर्लोकवर्णनं चैव सप्ताधोलोकवर्णनम् । पंचोर्द्ध्वलोककथनं ब्रह्मांडस्थितिकीर्तनम् ॥ ३१ ॥

भूर्लोकस्य वर्णनं चैव सप्ताधोलोकवर्णनम् । पञ्चोर्ध्वलोककथनं ब्रह्माण्डस्थितिकीर्तनम् ॥

Verse 32

ब्रह्मांडानेकचरितं ब्रह्मजीवनिरूपणम् । आत्यंतिकं लयाख्यानं फलस्तुति निरूपणम् ॥ ३२ ॥

ब्रह्माण्डस्यानेकचरितं ब्रह्मजीवनिरूपणम् । आत्यन्तिकलयाख्यानं फलस्तुतिनिरूपणम् ॥

Verse 33

इत्येतद्गारुडं नाम पुराणं भुक्तिमुक्तिदम् । कीर्तितं पापशमनं पठतां श्रृण्वतां नृणाम् ॥ ३३ ॥

इत्येतद् गारुडं नाम पुराणं भुक्तिमुक्तिदम् । कीर्तितं पापशमनं पठतां शृण्वतां नृणाम् ॥

Verse 34

लिखित्वैतत्पुराणं तु विषुवे यः प्रयच्छति । सौवर्णहंसयुग्माढ्यं विप्राय स दिवं व्रजेत् ॥ ३४ ॥

लिखित्वैतत्पुराणं तु विषुवे यः प्रयच्छति । सौवर्णहंसयुग्माढ्यं विप्राय स दिवं व्रजेत् ॥

Verse 35

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे गारुडानुक्रमणीवर्णनं नामाष्टोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०८ ॥

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे गारुडानुक्रमणीवर्णनं नामाष्टोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०८ ॥

Frequently Asked Questions

Because the Garuḍa Purāṇa is especially authoritative for post-death dharma: śrāddha sequences, preta-conditions, piṇḍīkaraṇa, Nārāyaṇa-bali, gifts (dāna) for relief and liberation, and the doctrinal mapping of Yama’s path. The anukramaṇikā foregrounds these as a practical soteriological manual tied to pitṛ-kārya and mokṣa-dharma.

Its primary function is enumerative and architectural: it lists the Garuḍa Purāṇa’s internal sequence of subjects (ritual, cosmology, sciences, ethics, liberation teachings) rather than developing a continuous story. In Purāṇic pedagogy, such an index legitimizes scope, aids memorization, and guides ritual and study navigation.