The Anukramaṇikā (Contents-Outline) of the Vāmana Purāṇa
ब्रह्मा वामनपुराणस्य अनुक्रामणिकां कथयति—दशसहस्रश्लोकात्मकं त्रिविक्रमप्रधानं, विभागद्वयेन द्विभागेन च विन्यस्तम्। तत्र पुराणप्रश्नाः, ब्रह्मशिरश्छेदनं कपालमोचनं, दक्षयज्ञविघ्नः, शिवस्य कालरूपता कामदहनं, प्रह्लाद-नारायण-देवासुरसंघर्षाः, सुकेशी–अर्कोपाख्यानं, भुवनकोशवर्णनं, काम्यव्रतानि, देवीदुर्गामाहात्म्यं च। तथा तपती-कुरुक्षेत्र-सत्यामाहात्म्यं, पार्वत्याः जन्म तपो विवाहः, गौरी/कौशिकी, कुमारः, अन्धकवधो गणेषु लयः, मरुतां जन्म, बलिवीर्यकथाः, लक्ष्मीप्रसङ्गाः, प्रह्लादतीर्थानि, धुन्धु, प्रेतोपाख्यानं, नक्षत्रपुरुषः, श्रीदामकथा च। उत्तरं बृहद्वामनभागे चतस्रः संहिताः—माहेश्वरी, भागवती, सौरि, गाणेश्वरी—प्रत्येकं सहस्रवस्तुभिः; कृष्णभक्तप्रशंसा, देवीया खाटमोचनं, सूर्यस्य पापनाशकमहिमा, गणेशचरितं च। अन्ते परम्परा पुलस्त्य→नारद→व्यास→रोमहर्षण इति, तथा पाठश्रवणलेखनदानविशेषतः शरद्विषुवे, घृतधेनुदानादिफलश्रुतिः—विष्णोः परमं पदं प्राप्यते।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं वामनाभिधम् । त्रिविक्रमचरित्राढ्यं दशसाहस्रसंख्यकम् ॥ १ ॥
ब्रह्मोवाच—शृणु वत्स, अहं वामनाभिधं पुराणं प्रवक्ष्यामि; त्रिविक्रमचरित्रैः समृद्धं दशसाहस्रश्लोकसंख्यकम्॥
Verse 2
कूर्मकल्पसमाख्यानं वर्गत्रयकथानम् । भागद्वयसमायुक्तं वक्तृश्रोतृशुभावहम् ॥ २ ॥
कूर्मकल्पसमाख्यानं तत्र, वर्गत्रयविन्यस्तकथानकं; भागद्वयसमायुक्तं वक्तृश्रोतृशुभावहम्॥
Verse 3
पुराणप्रश्नः प्रथमं ब्रह्मशीर्षच्छिदा ततः । कपालमोचनाख्यानं दक्षयज्ञविहिंसनम् ॥ ३ ॥
पुराणप्रश्नः प्रथमं, ततः ब्रह्मशीर्षच्छेदनम्; अनन्तरं कपालमोचनाख्यानं, दक्षयज्ञविहिंसनवृत्तान्तश्च॥
Verse 4
हरस्य कालरूपाख्या कामस्य दहनं ततः । प्रह्लादनारायणयोर्युद्धं देवासुराहवः ॥ ४ ॥
ततः हरस्य कालरूपसमाख्या, कामदहनं च; प्रह्लादनारायणयोः संग्रामः, देवासुरमहाहवश्च॥
Verse 5
सुकेश्यर्कसमाख्यानं ततो भुवनकोशकम् । ततः काम्यव्रताख्यानं श्रीदुर्गाचरितं ततः ॥ ५ ॥
सुकेश्यर्कसमाख्यानं ततः, भुवनकोशवर्णनं च; अनन्तरं काम्यव्रताख्यानं, ततः श्रीदुर्गाचरितं पावनम्॥
Verse 6
तपतीचरितं पश्चात्कुरुक्षेत्रस्य वर्णनम् । सत्यामाहात्म्यमतुलं पार्वतीजन्मकीर्तनम् ॥ ६ ॥
ततः परं तपतीचरितं, अनन्तरं कुरुक्षेत्रस्य वर्णनम्। सत्याया अतुलं माहात्म्यं, तथा पार्वतीजन्मकीर्तनं च (भवति)॥
Verse 7
तपस्तस्या विवाहश्च गौर्युपाख्यानकं ततः । ततः कौशिक्युपाख्यानं कुमारचरितं ततः ॥ ७ ॥
ततः तस्याः तपः तथा विवाहः; अनन्तरं गौर्युपाख्यानम्। ततः कौशिक्युपाख्यानं, ततः कुमारचरितं (कथ्यते)॥
Verse 8
ततोऽन्धकवधाख्यानंसाध्योपाख्यानकंततः । जाबालिचरितं पश्चादरजायाः कथाद्भुता ॥ ८ ॥
ततोऽन्धकवधाख्यानं, ततः साध्योपाख्यानकम्। जाबालिचरितं पश्चात्, अरजायाः कथाद्भुता (कथ्यते)॥
Verse 9
अंधकेशरयोर्युद्धं गणत्वं चांधकस्य च । मरुतां जन्मकथनं बलेश्च चरितं ततः ॥ ९ ॥
अन्धकेश्वरयोः युद्धं, अन्धकस्य च गणत्वम्। मरुतां जन्मकथनं, ततः परं बलस्य चरितं (कथ्यते)॥
Verse 10
ततस्तु लक्ष्म्याश्चरितं त्रैविक्रममतः परम् । प्रह्लादतीर्थयात्रायां प्रोच्यंतेऽथ कथाः शुभाः ॥ १० ॥
ततो लक्ष्म्याश्चरितं, त्रैविक्रमं ततः परम्। प्रह्लादतीर्थयात्रायां, शुभाः कथाः प्रकीर्त्यन्ते॥
Verse 11
ततश्च धुन्धु चरितं प्रेतोपाख्यानकं ततः । नक्षत्रपुरुषाख्यानं श्रीदामचरितं ततः ॥ ११ ॥
ततः धुन्धुचरितं, ततः प्रेतोपाख्यानकं; अनन्तरं नक्षत्रपुरुषाख्यानं, ततः श्रीदामचरितं च प्रवर्तते ॥ ११ ॥
Verse 12
त्रिविक्रमचरित्रांते ब्रह्मप्रोक्तः स्तवोत्तमः । प्रह्लादबलिसंवादे सुतले हरिशंसनम् ॥ १२ ॥
त्रिविक्रमचरित्रान्ते ब्रह्मणा प्रोक्तः स्तवोत्तमः; प्रह्लादबलिसंवादे सुतले हरिमहिमा शंस्यते ॥ १२ ॥
Verse 13
इत्येष पूर्वभागोऽस्य पुराणस्य तवोदितः । शृण्णतोऽस्योत्तरं भागं बृहद्वामनसंज्ञकम् ॥ १३ ॥
इत्येष पूर्वभागोऽस्य पुराणस्य तवोदितः; अधुना शृणु उत्तरभागं बृहद्वामनसंज्ञकम् ॥ १३ ॥
Verse 14
माहेश्वरी भागवती सौरी गाणेश्वरी तथा । चतस्रः संहिताश्चात्र पृथक् साहस्रसंख्यया ॥ १४ ॥
अत्र माहेश्वरी भागवती सौरी गाणेश्वरी च; चतस्रः संहिताः पृथक् साहस्रसंख्यया सन्ति ॥ १४ ॥
Verse 15
माहेश्वर्यां तु कृष्णस्य तद्भक्तानां च कीर्तनम् । भागवत्यां जगन्मातुखतारकथाद्भुता ॥ १५ ॥
माहेश्वर्यां तु कृष्णस्य तद्भक्तानां च कीर्तनम्; भागवत्यां जगन्मातुः खातारकथाद्भुता ॥ १५ ॥
Verse 16
सौर्यां सूर्यस्य महिमा गदितः पापनाशनः । गाणेश्वर्यां गणेशस्य चरितं च महेशितुः ॥ १६ ॥
सौर्याख्यायां सूर्यस्य पापनाशकः महिमा निगद्यते; गाणेश्वर्याख्यायां च महेशितुः गणेशस्य चरितं कथ्यते ॥१६॥
Verse 17
इत्येतद्वामनं नाम पुराणं सुविचित्रकम् । पुलस्त्येन समाख्यातं नारदाय महात्मने ॥ १७ ॥
इति वामनं नाम पुराणं सुविचित्रकं, पुलस्त्येन महात्मने नारदाय समाख्यातम् ॥१७॥
Verse 18
ततो नारदतः प्राप्तं व्यासेन सुमहात्मना । व्यासात्तु लब्धवांश्चैतत् तच्छिष्यो रोमहर्षणः ॥ १८ ॥
ततः नारदतः प्राप्तं व्यासेन सुमहात्मना; व्यासात् तु तच्छिष्यः रोमहर्षणः एतत् पुराणं लब्धवान् ॥१८॥
Verse 19
स चाख्यास्यति विप्रेभ्यो नैमिषीयेभ्य एव च । एवं परंपराप्राप्तं पुराणं वामनं शुभम् ॥ १९ ॥
स च नैमिषीयान् विप्रान् प्रति विप्रेभ्यः आख्यास्यति; एवं परंपराप्राप्तं शुभं वामनं पुराणम् ॥१९॥
Verse 20
ये पठंति च शृण्वंति तेऽपि यांति परां गतिम् । लिखित्वैतत्पुराणं तु यः शरद्विषुवेऽर्पयेत् ॥ २० ॥
ये पठन्ति च शृण्वन्ति तेऽपि यान्ति परां गतिम्; लिखित्वा एतत्पुराणं यः शरद्विषुवेऽर्पयेत् सऽपि श्रेयः प्राप्नुयात् ॥२०॥
Verse 21
विप्राय वेदविदुषे घृतधेनुसमन्वितम् । स समुद्धृत्य नरकान्नयेत्स्वर्गं पितॄन्स्वकान् ॥ २१ ॥
यो विप्राय वेदविदुषे घृतधेनुसमन्वितां ददाति, स दाता स्वपितॄन् नरकात् समुद्धृत्य स्वर्गं नयति।
Verse 22
देहांते भुक्तभोगोऽसौ याति विष्णोः परं पदम् ॥ २१ ॥
देहान्ते भुक्तभोगः सन् स विष्णोः परमं पदं याति।
Verse 23
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे वामनपुराणानुक्रमणीवर्णनं नाम पञ्चाधिकशततमोऽध्यायः ॥ १०५ ॥
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे वामनपुराणानुक्रमणीवर्णनं नाम पञ्चाधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः।
Frequently Asked Questions
An anukramaṇikā functions as a scholastic table-of-contents: it preserves the internal architecture of a Purāṇa, aids memorization and citation, and frames diverse myths, vratas, tīrthas, and hymns as an ordered curriculum culminating in phalaśruti and mokṣa-oriented reception.
Māheśvarī (glorification of Kṛṣṇa and His devotees), Bhāgavatī (the World-Mother’s deliverance of Khāṭa), Saurī/Saurya (Sun’s sin-destroying greatness), and Gāṇeśvarī (deeds of Gaṇeśa).
Hearing and reciting the Purāṇa, having it written and gifted (notably on the autumnal equinox), and performing dāna such as gifting a properly endowed ‘ghee-cow’ to a Veda-knowing Brāhmaṇa—linked with ancestral uplift and final attainment of Viṣṇu’s abode.