The Exposition of the Anukramaṇī (Index/Summary) of the Liṅga Purāṇa
ब्रह्मा लिङ्गपुराणं शैवपुराणत्वेन निरूपयति—श्रवणपाठाभ्यां भुक्तिमुक्तिप्रदं, अग्निलिङ्गे स्थितः शिव एव प्रकाशकः, अग्निकल्पाधारेण कथा प्रवर्तते। व्यासकृतत्वं द्विभागविन्यासश्च, प्रायः एकादशसहस्रश्लोकपरिमाणं, हरमहिम्नः प्रधानता चोच्यते। ततः अनुक्रमणीक्रमेण विषयाः—प्रश्नारम्भः, संक्षिप्तसृष्टिः, योगोपदेशः, कल्पवर्णनम्, लिङ्गाम्बाप्रादुर्भावः, सनत्कुमारसंवादाः, दधीचिवृत्तान्तः, युगधर्माः, भुवनकोशः, सूर्यचन्द्रवंशाः, विस्तीर्णसृष्टिः, त्रिपुरकथा, लिङ्गप्रतिष्ठा, पशुपाशविमोचनम्, शिवव्रतानि, आचारः, प्रायश्चित्तम्, अरिष्टलक्षणशान्तयः, काशी-श्रीशैलमहात्म्ये, अन्धकः, वराह-नरसिंहकथाः, जलन्धरवधः, शिवसहस्रनाम, दक्षयज्ञविध्वंसः, कामदहनम्, पार्वतीविवाहश्च। अन्ते फलश्रुतिः—फाल्गुनपूर्णिमायां तिलधेनुसहितं लिखितग्रन्थदानं महापुण्यकरम्; श्रवणपाठौ पापनाशकौ शिवलोकप्रदौ शिवसायुज्यदौ च।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । श्रृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि पुराणं लिंगसंज्ञितम् । पठतां श्रृण्वतां चैव भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥ १ ॥
ब्रह्मोवाच । श्रृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि पुराणं लिङ्गसंज्ञितम् । पठतां श्रृण्वतां चैव भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥१॥
Verse 2
यच्च लिंगाभिधं तिष्ठन्वह्निलिंगे हरोऽभ्यधात् । मह्यं धर्मादिसिद्ध्यर्थं मग्निकल्पकथाश्रयम् ॥ २ ॥
यच्च लिङ्गाभिधं तिष्ठन् वह्निलिङ्गे हरोऽभ्यधात् । मह्यं धर्मादिसिद्ध्यर्थं मग्निकल्पकथाश्रयम् ॥२॥
Verse 3
तदेव व्यासदेवेन भागद्वयसमन्वितम् । पुराणं लिंगमुदितं बह्वाख्यानविचित्रितम् ॥ ३ ॥
तदेव व्यासदेवेन भागद्वयसमन्वितम् । पुराणं लिङ्गमुदितं बह्वाख्यानविचित्रितम् ॥३॥
Verse 4
तदेकादशसाहस्रं हरमाहात्म्यसूचकम् । परं सर्वपुराणानां सारभूतं जगत्त्रये ॥ ४ ॥
तदेकादशसाहस्रं हरमाहात्म्यसूचकम् । परं सर्वपुराणानां सारभूतं जगत्त्रये ॥४॥
Verse 5
पुराणोपक्रमे प्रश्नः सृष्टिः संक्षेपतः पुरा । योगाख्यानं ततः प्रोक्तं कल्पाख्यानं ततः परम् ॥ ५ ॥
पुराणस्योपक्रमे प्रश्नः प्रथमेव प्रवर्तते; ततः पुरातनी सृष्टिः संक्षेपेण निरूप्यते। अनन्तरं योगाख्यानं प्रोच्यते, ततोऽपि परं कल्पाख्यानं प्रवर्तते॥
Verse 6
लिंगोद्भवस्तदंबा च कीर्तिता हि ततः परम् । सनत्कुमारशैलादिसंवादश्चाथ पावनः ॥ ६ ॥
ततः परं लिङ्गोद्भवोऽम्बाया दिव्यरूपं च कीर्त्यते। अनन्तरं सनत्कुमारस्य शैलादिभिः सह पावनः संवादोऽनुवर्तते॥
Verse 7
ततो दाधीचचरितं युगधर्मनिरूपणम् । ततो भुवन कोशाख्या सूर्यसोमान्वयस्ततः ॥ ७ ॥
ततो दधीचचरितं कथ्यते, युगधर्माणां निरूपणं च। अनन्तरं भुवनकोशाख्या विभागः, ततः सूर्यसोमान्वयः प्रकीर्त्यते॥
Verse 8
ततश्च विस्तरात्सर्गस्त्रिपुराख्यानकं तथा । लिंगप्रतिष्ठा च ततः पशुपाशविमोक्षणम् ॥ ८ ॥
ततः विस्तरेण सर्गवर्णनं त्रिपुराख्यानं च कथ्यते। अनन्तरं लिङ्गप्रतिष्ठा, ततः पशुपाशविमोक्षणं प्रकीर्त्यते॥
Verse 9
शिवव्रतानि च तथा सदाचारनिरूपणम् । प्रायश्चितान्यरिष्टानि काशीश्रीशैलवर्णनम् ॥ ९ ॥
शिवव्रतानि तथा सदाचारनिरूपणं च कथ्यते। प्रायश्चित्तानि अरिष्टशान्तिश्च, काशीश्रीशैलयोर्वर्णनं च प्रकीर्त्यते॥
Verse 10
अंधकाख्यानकं पश्चाद्वाराहचरितं पुनः । नृसिंहचरितं पश्चाज्जलंधरवधस्ततः ॥ १० ॥
ततः परं अन्धकाख्यानं, पुनर्वाराहचरितं; ततो नृसिंहचरितं, अनन्तरं जलन्धरवधः॥
Verse 11
शैवं सहस्रनामाथ दक्षयज्ञविनाशनम् । कामस्य दहनं पश्चाद्गिरिजायाः करग्रहः ॥ ११ ॥
अनन्तरं शैवं सहस्रनाम, ततः दक्षयज्ञविनाशनम्; पश्चात् कामदहनं, अन्ते गिरिजायाः करग्रहः॥
Verse 12
ततो विनायकाख्यानं नृपाख्यानं शिवस्य च । उपमन्युकथा चापि पूर्वभाग इतीरितः ॥ १२ ॥
ततो विनायकाख्यानं, नृपाख्यानं शिवस्य च; उपमन्युकथा चापि—एष पूर्वभाग इतीरितः॥
Verse 13
विष्णुमाहात्म्यकथनमंबरीषकथा ततः । सनत्कुमारनंदीशसंवादश्च पुनर्मुने ॥ १३ ॥
ततो विष्णुमाहात्म्यकथनं, अम्बरीषकथा ततः; पुनर्मुने सनत्कुमारनन्दीशसंवादश्च॥
Verse 14
शिवमाहात्म्यसंयुक्तः स्नानयागादिकं ततः । सूर्यपूजाविधिश्चैव शिवपूजा च मुक्तिदा ॥ १४ ॥
शिवमाहात्म्यसंयुक्तं स्नानयागादिकं ततः; सूर्यपूजाविधिश्चैव, शिवपूजा च मुक्तिदा॥
Verse 15
दानानि बहुधाक्तानि श्राद्धप्रकरणं ततः । प्रतिष्ठातं त्रमुदितं ततोऽघोरस्य कीर्तनम् ॥ १५ ॥
दानानि बहुधा प्रोक्तानि, ततः श्राद्धप्रकरणं; अनन्तरं प्रतिष्ठात-त्रमुदितयोर्वृत्तान्तः, ततः अघोरस्य कीर्तनं कथ्यते।
Verse 16
वज्रेश्वरी महाविद्या गायत्रीमहिमा ततः । त्र्यंबकस्य च माहात्म्यं पुराणश्रवणस्य च ॥ १६ ॥
ततः वज्रेश्वर्याः महाविद्या, ततः गायत्रीमहिमा; तथा त्र्यम्बकस्य माहात्म्यं च, पुराणश्रवणस्य च महत्त्वं कथ्यते।
Verse 17
एवं चोपरिभागस्ते लैंगस्य कथितो मया । व्यासेन हि निबद्धस्य रुद्रामाहात्म्यसूचितः ॥ १७ ॥
एवं ते लैङ्गस्योपरिभागः मया कथितः; व्यासेन निबद्धस्य अस्य पुराणस्य रुद्रमाहात्म्यं सूचितं यत्र।
Verse 18
लिखित्वैतत्पुराणं तु तिलधेनुसमन्वितम् । फाल्गुन्यां पूर्णिमायां यो दद्याद्भक्त्या द्विजातये ॥ १८ ॥
एतत्पुराणं लिखित्वा तिलधेनुसमन्वितम्; फाल्गुन्यां पूर्णिमायां यो भक्त्या द्विजातये ददाति, स पुण्यफलमवाप्नोति।
Verse 19
स लभेच्छिवसायुज्यं जरामरणवर्जितम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि लैंगं पापापहं नरः ॥ १९ ॥
स नरः शिवसायुज्यं लभते जरामरणवर्जितम्; यः लैङ्गं पापापहं पठेत् शृणुयाद्वापि।
Verse 20
स भुक्तभोगो लोकेऽस्मिन्नंते शिवपुरं व्रजेत् । लिंगानुक्रमणीमेतां पठेद्यः श्रृणुयात्तथा ॥ २० ॥
स भुक्तभोगो लोकेऽस्मिन्नन्ते शिवपुरं व्रजेत्; लिङ्गपुराणानुक्रमणीमेतां यः पठति शृणोति वा स तथा फलमाप्नोति॥
Verse 21
तावुभौ शिवभक्तौ तु लोकद्वितयभोगिनौ । जायतां गिरिजाभर्तुः प्रसादान्नात्र संशयः ॥ २१ ॥
तावुभौ शिवभक्तौ तु लोकद्वितयभोगिनौ; गिरिजाभर्तुः प्रसादात् जायतां—नात्र संशयः॥
Verse 22
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे लिंगपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम द्व्युत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०२ ॥
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे लिङ्गपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम द्व्युत्तरशततमोऽध्यायः॥
Frequently Asked Questions
It functions as a traditional knowledge map—identifying the Liṅga Purāṇa’s internal sequence of doctrines, myths, rituals, and tīrtha materials—so that reciters, students, and commentators can locate themes (vrata-kalpa, prāyaścitta, mokṣa-dharma) within a coherent Purāṇic curriculum.
It praises hearing and recitation as sin-destroying and liberation-granting, and additionally highlights a gifting rite: commissioning a written copy and offering it with a tila-dhenu (sesame-cow gift) to a dvija on Phālguna Pūrṇimā, performed with devotion.