The Exposition of the Table of Contents of the Brahmavaivarta Purāṇa

Verse 1

श्रीब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं दशमं तव । ब्रह्मवैवर्तकं नाम वेदमार्गानुदर्शकम् ॥ १ ॥

श्रीब्रह्मोवाच । शृणु वत्स, प्रवक्ष्यामि तव दशमं पुराणकम् । ब्रह्मवैवर्तकं नाम, वेदमार्गानुदर्शकम् ॥ १ ॥

Verse 2

सावर्णिर्यत्र भगवान्साक्षाद्देवर्षये स्थितः । नारदाय पुराणार्थं प्राह सर्वमलौकिकम् ॥ २ ॥

यत्र सावर्णिर्भगवान् साक्षाद्देवर्षये स्थितः । नारदाय पुराणार्थं प्राह सर्वमलौकिकम् ॥ २ ॥

Verse 3

धर्मार्थकाममोक्षाणां सारः प्रीतिर्हरौ हरे । तयोरभेदसिद्ध्यर्थं ब्रह्मवैवर्तमुत्तमम् ॥ ३ ॥

धर्मार्थकाममोक्षाणां सारः प्रीतिर्हरौ हरे । तयोर्भेदविनाशार्थं ब्रह्मवैवर्तमुत्तमम् ॥ ३ ॥

Verse 4

रथंतरस्य कल्पस्य वृत्तांतं यन्मयोदितम् । शतकोटिपुराणे तत्संक्षिप्य प्राह वेदवित् ॥ ४ ॥

रथंतरकल्पस्य वृत्तान्तं यन्मयोदितम् । तत् शतकोटिपुराणे वेदविदा संक्षिप्य प्रकीर्तितम् ॥ ४ ॥

Verse 5

व्यासश्चतुर्द्धा संव्यस्य ब्रह्मवैवर्तसंज्ञिते । अष्टादशसहस्रं तत्पुराणं परिकीर्तितम् ॥ ५ ॥

व्यासः पुराणमेतच्चतुर्धा विन्यस्य ब्रह्मवैवर्तसंज्ञितं प्रवर्तयामास; तदष्टादशसहस्रश्लोकपरिमाणं परिकीर्तितम् ॥५॥

Verse 6

ब्रह्मप्रकृतिविघ्नेशकृष्णखंडसमन्वितम् । तत्र सूतर्षिसंवादे पुराणोपक्रमस्ततः ॥ ६ ॥

ब्रह्मप्रकृतिविघ्नेशकृष्णखण्डैः समन्वितं तदस्ति; तत्र सूतर्षिसंवादमध्यात् पुराणस्योपक्रमः सम्यग्भवति ॥६॥

Verse 7

सृष्टिप्रकरणं त्वाद्यं ततो नारदवेधसोः । विवादः सुमहान्यत्र द्वयोरासीत्पराभवः ॥ ७ ॥

आद्यं सृष्टिप्रकरणं भवति; ततः परं नारदवेधसोः सुमहान् विवादोऽत्र वर्तते, यत्र द्वयोरेकस्य पराभवोऽभवत् ॥७॥

Verse 8

शिवलोकगतिः पश्चाज्ज्ञानलाभः शिवात्मने । शिववाक्येन तत्पश्चान्मरीचेर्नारदस्य तु ॥ ८ ॥

ततः पश्चाच्छिवलोकगतिः, ततः शिवात्मने ज्ञानलाभः; तदनन्तरं शिववाक्येन मरीचेर्नारदस्य वृत्तान्तोऽनुवर्तते ॥८॥

Verse 9

गमनं चैव सावर्णेर्ज्ञानार्थँ सिद्धसेविते । आश्रमे सुमहापुण्ये त्रैलोक्याश्चर्यकारिणी ॥ ९ ॥

तथा सावर्णेर्ज्ञानार्थं सिद्धसेविते सुमहापुण्ये आश्रमे गमनं वर्ण्यते, यः त्रैलोक्येऽपि आश्चर्यकारिणीति प्रसिद्धः ॥९॥

Verse 10

एतद्धि ब्रह्मखंडं हि श्रुतं पापविनाशनम् । ततः सावर्णिसंवादो नारदस्य समीरितः ॥ १० ॥

एतद् ब्रह्मखण्डं श्रुतं पापविनाशनं; ततो नारदेन समीरितः सावर्णिसंवादः प्रवर्तते ॥

Verse 11

कृष्णमाहात्म्यसंयुक्तो नानाख्यानकथोत्तरम् । प्रकृतेरंशभूतानां कलानां चापि वर्णितम् ॥ ११ ॥

कृष्णमाहात्म्यसंयुक्तं नानाख्यानकथोत्तरं; प्रकृतेरंशभूतानां कलानां चापि वर्णनम् ॥

Verse 12

माहात्म्यं पूजनाद्यं च विस्तरेण यथास्थितम् । एतत्प्रकृतिखंडं हि श्रुतं भूतिविधायकम् ॥ १२ ॥

माहात्म्यं पूजनाद्यं च विस्तरेण यथास्थितम्; एतत् प्रकृतिखण्डं श्रुतं भूतिविधायकम् ॥

Verse 13

गणेशजन्मसंप्रश्नः सपुण्यकमहाव्रतम् । पार्वत्याः कार्तिकेयेन सह विघ्नेशसंभवम् ॥ १३ ॥

गणेशजन्मसंप्रश्नः सपुण्यको महाव्रतः; पार्वत्याः कार्तिकेयेन सह विघ्नेशसंभवः कथितः ॥

Verse 14

चरितं कार्तवीर्यस्य जामदग्र्यस्य चाद्भुतम् । विवादः सुमहानासीज्जामदग्र्यगणेशयोः ॥ १४ ॥

कार्तवीर्यचरितं जामदग्र्यस्य चाद्भुतम्; जामदग्र्यगणेशयोर्विवादः सुमहान् अभवत् ॥

Verse 15

एतद्विघ्नेशखंडं हि सर्वविघ्नविनाशनम् । श्रीकृष्णजन्मसंप्रश्नो जन्माख्यानं ततोऽद्भुतम् ॥ १५ ॥

एतद् विघ्नेशखण्डं हि सर्वविघ्नविनाशनम्। ततः श्रीकृष्णजन्मप्रश्नो, अनन्तरं तस्य जन्माख्यानमद्भुतम्॥

Verse 16

गोकुले गमनं गश्चात्पूतनादिवदाद्भूताः । बाल्यकौमारजा लीला विविधास्तत्र वर्णिताः ॥ १६ ॥

गोकुलगमनं तत्र पश्चात् पूतनाद्यद्भुतवृत्तान्ताः। तथा बाल्यकौमारलीलाः विविधास्तत्र वर्णिताः॥

Verse 17

रासक्रीडा च गोपीभिः शारदी समुदाहृता । रहस्ये राधया क्रीडा वर्णिता बहुविस्तरा ॥ १७ ॥

शारदी रासक्रीडा गोपीभिः सह समुदाहृता। रहस्ये च राधया सह क्रीडा बहुविस्तरा वर्णिता॥

Verse 18

सहाक्रूरेण तत्पश्चान्मथुरागमनं हरेः । कंसादीनां वधे वृत्ते कृष्णस्य द्विजसंस्कृतिः ॥ १८ ॥

ततः सहाक्रूरेण हरेर्मथुरागमनम्। कंसादिवधो वृत्ते, कृष्णस्य द्विजसंस्कृतिः॥

Verse 19

काश्यसांदीपनेः पश्चाद्विद्योपादानमद्भुतम् । यवनस्य वधः पश्चाद्द्वारकागमनं हरेः ॥ १९ ॥

ततः काश्यसांदीपनेः प्रसङ्गात् विद्योपादानमद्भुतम्। पश्चाद् यवनवधः, अनन्तरं हरेर्द्वारकागमनम्॥

Verse 20

नरकादिवधस्तत्र कृष्णेन विहितोऽद्भुतः । कृष्णखंडमिदं विप्र नृणां संसारखंडनम् ॥ २० ॥

तत्र नरकादीनां वधः कृष्णेन अद्भुतो विहितः। विप्र, इदं कृष्णखण्डं नृणां संसारबन्धच्छेदनाय॥

Verse 21

पठितं च श्रुतं ध्यातं पूजितं चाभिवंदितम् । इत्येतद्ब्रह्मवैवर्तपुराणं चात्यलौकिकम् ॥ २१ ॥

पठितं श्रुतं ध्यातं पूजितं चाभिवन्दितम्। इत्येतद् ब्रह्मवैवर्तपुराणं परमालौकिकम्॥

Verse 22

व्यासोक्तं चादि संभूतं पठञ्छृण्वन्विमुच्यते । विज्ञानाज्ञानशमनाद्धोरात्संसारसागरात् ॥ २२ ॥

व्यासोक्तमादिसम्भूतं पठन् शृण्वन् विमुच्यते। विज्ञानाज्ञानशमनाद् घोरात् संसारसागरात्॥

Verse 23

लिखित्वेदं च यो दद्यान्माध्यां धेनुसमन्वितम् । ब्रह्मलोकमवाप्नोति स मुक्तोऽज्ञानबंधनात् ॥ २३ ॥

यो ह्येतद् लिखित्वा दद्यात् माध्यां धेनुसमन्वितम्। स ब्रह्मलोकमवाप्नोति मुक्तोऽज्ञानबन्धनात्॥

Verse 24

यश्चानुक्रमणीं चापि पठेद्वा श्रृणुयादपि । सोऽपि कृष्णप्रसादेन लभते वांछितं फलम् ॥ २४ ॥

यश्चानुक्रमणीं पठेद् वा शृणुयादपि। सोऽपि कृष्णप्रसादेन वाञ्छितं फलमश्नुते॥

Verse 25

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने ब्रह्मवैवर्तपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नामैकोत्तरशततमोऽध्यायाः ॥ १०१ ॥

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने ब्रह्मवैवर्तपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नामैकोत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः ॥१०१॥