Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Adhyaya 89The Wrath of Shumbha and Nishumbha and the Fall of Nishumbha

ततः काली समुत्पत्य गगनं क्ष्मामताडयत् ।

कराभ्यां तन्निनादेन प्राक्स्वनास्ते तिरोधिताḥ ॥

tataḥ kālī samutpatya gaganaṃ kṣmāmatāḍayat / karābhyāṃ tanninādena prāksvanāste tirohitāḥ

अथ काली समुत्पत्य नभो भूमिं च ताडयत्; तयोः करयोः स्तनितेन पूर्वनादाः समन्ततः प्लाविताः।

ततःthen
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकालबोधक अव्यय (then)
कालीKālī
काली:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (nominative/कर्ता), एकवचन
समुत्पत्यhaving leapt up
समुत्पत्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-पत् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वक्रिया (having sprung up)
गगनम्the sky
गगनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
क्ष्माम्the earth
क्ष्माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्ष्मा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अताडयत्struck/beat
अताडयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootताडय् (धातु) < तड्/ताड् (धातु) + णिच्
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिजन्त
कराभ्याम्with (her) two hands
कराभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental/करण), द्विवचन
तत्-निनादेनby that sound
तत्-निनादेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + निनाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (‘तस्य निनादः’)
प्राक्-स्वनाःthe earlier sounds
प्राक्-स्वनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राक् (अव्यय/उपसर्गार्थ) + स्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘पूर्वं ये स्वनाः’)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (pronoun)
तिरोधिताःwere eclipsed/vanished
तिरोधिताः:
Kriyā (क्रिया/भाव)
TypeVerb
Rootतिरो-धा (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-भावः (having been obscured)
Narratorial

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

KālīDevī (as overarching presence)
Kālī
ShaktismFierce goddess iconographySound powerCosmic combat

FAQs

When adharma becomes entrenched, a fiercer remedial force manifests. Kālī represents uncompromising purification—what is needed to end violence and delusion when gentler measures fail.

Narrative (ākhyāna/vaṃśānucarita-type) used as dharma-teaching through divine exemplum, not a direct pancalakṣaṇa catalog section.

Kālī’s ‘eclipsing sound’ indicates the overpowering of mental noise by a deeper, transformative power—dissolving prior vṛttis (habitual patterns) so insight can prevail.