Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Adhyaya 89The Wrath of Shumbha and Nishumbha and the Fall of Nishumbha

कोपाध्मातो निशुम्भोऽथ शूलं जग्राह दानवः ।

आयातं मुष्टिपातेन देवी तच्चाप्यचूर्णयत् ॥

kopādhmāto niśumbho 'tha śūlaṃ jagrāha dānavaḥ |

āyātaṃ muṣṭipātena devī tac cāpy acūrṇayat ||

अथ निशुम्भः क्रोधविवर्धितः स दानवः त्रिशूलं जग्राह; तदपि तस्याः अभिमुखं समायातं देवी मुष्टिघातेन चूर्णीकृतवती।

कोपanger
कोप:
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (compound member)
आध्मातःswollen with anger
आध्मातः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ + ध्मा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: कोपेन आध्मातः = ‘swollen/inflated with anger’
निशुम्भःNiśumbha
निशुम्भः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनिशुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formकाल/अनन्तरबोधक-अव्यय (particle: then/now)
शूलम्trident/spear
शूलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
जग्राहhe seized
जग्राह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
दानवःthe demon
दानवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निशुम्भस्य विशेषणरूपेण (appositional)
आयातम्come/approaching
आयातम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआ + या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मविशेषण (of tac/śūlam)
मुष्टिfist
मुष्टि:
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (compound member)
पातेनwith a fist-blow
पातेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: मुष्टेः पातः = ‘blow/strike of the fist’
देवीthe Goddess
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्that (weapon)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शूलम् इत्यस्य निर्देशः
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: also/even)
अचूर्णयत्she crushed/powdered
अचूर्णयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + चूर्णय् (धातु; denom. from चूर्ण)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Narrative voice within the Devi Mahatmyam

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Chandika/Durga
Chandika
ShaktismAnger vs. masteryDivine strengthBattle

FAQs

Rage (kopa) inflates the ego but not effectiveness against the grounded power of the Devi. The Goddess demonstrates effortless superiority: what is brandished with anger is undone with calm mastery.

Not a Sarga/Manvantara catalog; it is a dharma-restoration episode functioning as instructive sacred history.

The fist (muṣṭi) can symbolize unmediated will (icchā-śakti) and direct presence. The crushing of the śūla implies that the ‘three-pronged’ afflictions/dualities are reduced to dust by unified awareness.