Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

Adhyaya 76The Sixth Manvantara: Cakshusha Manu, the Child-Snatcher, and the Problem of Kinship

लेखसंज्ञास्तथैवान्ये तत्र मन्वन्तरे द्विज ।

पञ्चमे च गणे देवास्तत्संज्ञा ह्यमृताशिनः ॥

lekhasaṃjñās tathaivānye tatra manvantare dvija / pañcame ca gaṇe devās tatsaṃjñā hy amṛtāśinaḥ

हे द्विज! तस्मिन् मन्वन्तरे लेखा इति केचनान्येऽपि प्रसिद्धाः आसन्। पञ्चमे गण एव देवाः तेनैव नाम्ना अभिधीयन्ते, अमृताशिनः—अमरत्वहेतवः।

लेखसंज्ञाःthose named ‘Lekha’
लेखसंज्ञाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootलेख-संज्ञा (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लेखस्य संज्ञा)
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘thus/so’)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle of emphasis)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम-प्रयोग (others)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: ‘there’)
मन्वन्तरेin the Manvantara
मन्वन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
द्विजO twice-born (brahmin)
द्विज:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
पञ्चमेin the fifth
पञ्चमे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction ‘and’)
गणेin the group
गणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तत्-संज्ञाःbearing that name
तत्-संज्ञाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतत्-संज्ञा (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य संज्ञा)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतु (particle: ‘indeed/for’)
अमृताशिनःnectar-eaters (immortal-food eaters)
अमृताशिनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअमृत-आशिन् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (अमृतं अश्नाति इति)
Narrator (Mārkaṇḍeya) addressing a ‘dvija’ listener within the Purāṇic discourse frame
Devas (class of gods)
CosmologyManvantaraDivine classes (gaṇas)Genealogy/chronology

FAQs

The verse underscores the Purāṇic vision of ordered cosmic administration: even divine beings are grouped and named according to function and era, reflecting a structured cosmos rather than randomness.

Manvantara: it supplies details about the divine groups within a specific Manu’s reign.

‘Amṛta-eaters’ symbolizes deathlessness and continuity of cosmic order; the repeated ‘saṃjñā’ (designation) hints that names encode roles—mantra-like labels for cosmic functions.