Shloka 72
Adhyaya 75 — Slaying of Mahishasura
Sanskrit
तेषां देवगणानान्तु चतुर्णामपि चेश्चरः ।
नाम्ना विभुरभूदिन्द्रः शतयज्ञोपलक्षकः ॥
Transliteration
teṣāṃ devagaṇānāṃ tu caturṇām api ceśvaraḥ | nāmnā vibhur abhūd indraḥ śatayajñopalakṣakaḥ ||
Translation
तेषां चतुर्णां देवगणानां स्वामी विभुरिति नामतः। स इन्द्रः शतयज्ञैश्च विशिष्टः परिकीर्तितः॥
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), बहुवचन; सर्वनाम
देवगणानाम्of the groups of gods
देवगणानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘देवानां गणाः’
तुindeed, but
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
चतुर्णाम्of four
चतुर्णाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्याप्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), बहुवचन; संख्याशब्दः ‘of four’
अपिalso, even
अपि:
—
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अपि-कार (also/even)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (and)
ईश्वरःlord, ruler
ईश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतौ ‘by name’
विभुःVibhu (name/epithet)
विभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (proper name/epithet)
अभूत्became/was
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शतhundred
शत:
—
TypeAdjective
Rootशत (संख्याप्रातिपदिक)
Form(समासपूर्वपद) संख्याशब्दः ‘hundred’
यज्ञsacrifice
यज्ञ:
—
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Form(समासपूर्वपद) पुंलिङ्ग; ‘sacrifice’
उपलक्षकःdistinguished by, marked by
उपलक्षकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउपलक्षक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
शतयज्ञोपलक्षकःdistinguished by a hundred sacrifices
शतयज्ञोपलक्षकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशत + यज्ञ + उपलक्षक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (शतयज्ञैः उपलक्षितः)
Speakers
Markandeya speaking
Primary Deities
Indra (Vibhū)
Key ThemesCosmologyRitual merit (yajña)Manvantara offices (Indra)
FAQs
Indra’s ‘office’ is tied to ritual excellence: the epithet ‘marked by a hundred yajñas’ underscores yajña as a public, order-sustaining act rather than mere personal piety.
Manvantara: naming the Indra of the epoch is a required manvantara datum in Purāṇic chronology.
‘Indra’ operates as a cosmic function; the proper name (Vibhū) indicates the same archetypal role manifesting through different individuals across cycles.