Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Adhyaya 70The King Confronts the Rakshasa and Restores the Brahmin’s Wife

राक्षस उवाच ममात्रागच्छता गेहं प्रसादस्ते महान् कृतः ।

प्रसाधि किं करोम्येष वसामि विषये तव ॥

rākṣasa uvāca mamātrāgacchatā gehaṃ prasādas te mahān kṛtaḥ | praśādhi kiṃ karomy eṣa vasāmi viṣaye tava ||

राक्षस उवाच—मम गेहं त्वया प्राप्तं महदनुग्रहकृत्। प्रसादं कुरु; किं करोमि? तव राज्येऽहमन्तर्वसामि॥

राक्षसःthe demon
राक्षसः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ममmy
मम:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण (अधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
आगच्छताby coming
आगच्छता:
करण (करणम्)
TypeVerb
Rootआ-√गम्/√गच्छ् (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कर्तरि कृदन्त (शतृ); पुंलिङ्ग/नपुंसक-सम्भव, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘by (you) coming’
गेहम्home/house
गेहम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootगेह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रसादःfavor/grace
प्रसादः:
कर्ता/भाव (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive) एकवचन (also can be चतुर्थी; here genitive)
महान्great
महान्:
विशेषण (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifies प्रसादः)
कृतःhas been done
कृतः:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
Formभूतकर्मणि/कर्तरि क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘has been done’
प्रसाधिcommand/ordain (me)
प्रसाधि:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√साध् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
किम्what?
किम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक
करोमिshall I do / do I do
करोमि:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
एषःthis (one)/I (here)
एषः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वसामिI dwell
वसामि:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Root√वस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विषयेin the domain/territory
विषये:
अधिकरण (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootविषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तवof you/your
तव:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
Rākṣasa speaking to the king

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Hospitality rhetoricSubmission to sovereigntyPolitical order (realm/viṣaya)Testing sincerity

FAQs

The verse shows how wrongdoers may cloak themselves in polite dharmic language (hospitality, service) when confronted. Dharma requires discernment: courteous words do not erase harmful acts.

Ākhyāna; illustrates rājadharma and the management of disorder within a realm.

The rākṣasa’s appeal to ‘your realm’ hints at the psyche: even dark impulses exist within the field of awareness and must be governed. Order is restored when all forces acknowledge a higher principle.