Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Adhyaya 42Dattatreya on the Yogic Import of Oṃ (Praṇava): Matras, Worlds, and Liberation

तत्प्राप्तये महत्पुण्यमोमित्येकाक्षरं जपेत् ।

तदेवाध्ययनं तस्य स्वरूपं शृण्वतः परम् ॥

tatprāptaye mahatpuṇyam om ity ekākṣaraṁ japet / tad evādhyayanaṁ tasya svarūpaṁ śṛṇvataḥ param

तत्प्राप्तये परमपुण्यं एकाक्षरं ‘ॐ’ इति जपेत्। तदेवास्याध्ययनं; तस्य तत्त्वं शृण्वतः सा परमा शिक्षा।

तत्प्राप्तयेfor attaining that
तत्प्राप्तये:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् + प्राप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; तत्पुरुष (तस्य प्राप्तये = for attaining that)
महत्great
महत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; adjectival to पुण्यम् (sandhi context)
पुण्यम्merit, holy (act/thing)
पुण्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ओम्Om
ओम्:
Karma (कर्म)
TypeIndeclinable
Rootओम् (अव्यय/प्रणव)
Formअव्यय; sacred syllable (प्रणव) used as quoted sound
इतिthus (as)
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; quotation marker
एकाक्षरम्the single syllable
एकाक्षरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएक + अक्षर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु (one-syllable)
जपेत्should chant
जपेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should repeat/chant’
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun
एवindeed, alone
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic particle (अवधारण)
अध्ययनम्study, recitation
अध्ययनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्ययन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्यof that (Om)
तस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; genitive pronoun
स्वरूपम्true nature, essential form
स्वरूपम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्व + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (स्वं रूपं = own nature/true form)
शृण्वतःof the listener
शृण्वतः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle/शृण्वत्), षष्ठी, एकवचन; ‘of (one) who is listening’
परम्supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjectival to स्वरूपम्
Dattātreya (continuing instruction)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

OmMantraJapaUpasanaMoksha

FAQs

A single, concentrated practice (praṇava-japa) can unify devotion, study, and contemplation—provided one seeks its meaning, not mere repetition.

Mantra-upadeśa and yoga-sādhana material; not pancalakṣaṇa. It is a practical bridge from theology (Paramātman) to method (japa).

Praṇava is treated as both sound-form and meaning-form: japa stabilizes attention; hearing/knowing its svarūpa points to śabda dissolving into artha and finally into silent awareness.