Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Adhyaya 30Madālasā’s Instruction on Household Duties and Naimittika–Śrāddha Rites

अथ संवत्सरे पूर्णे यदा वा क्रियते नरैः ।

सपिण्डीकरणं कार्यं तस्यापि विधिरुच्यते ॥

atha saṃvatsare pūrṇe yadā vā kriyate naraiḥ | sapiṇḍīkaraṇaṃ kāryaṃ tasyāpi vidhir ucyate ||

ततः संवत्सरे पूर्णे—अथवा यदा नरैः क्रियते—सपिण्डीकरणविधिः कर्तव्यः; तस्यापि विधिरिदानीं कथ्यते।

अथthen; thereafter
अथ:
सम्बन्ध (Discourse connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (sequencing particle)
संवत्सरेin a year; after a year
संवत्सरे:
कालाधिकरण (Temporal/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
पूर्णेcompleted; full
पूर्णे:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक; √पॄ ‘to fill’, PPP)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; संवत्सरे इति विशेषण
यदाwhen
यदा:
कालाधिकरण (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
वाor
वा:
विकल्प (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)
क्रियतेis performed
क्रियते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
नरैःby men/people
नरैः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
सपिण्डीकरणम्the sapiṇḍīkaraṇa rite
सपिण्डीकरणम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootस + पिण्डीकरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—पिण्डीकरणं सह (सह-तत्पुरुषः) ‘the rite of making (him) one with the piṇḍas’
कार्यम्should be done
कार्यम्:
विधेय (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + यत् (कृत्प्रत्यय)
Formकार्य (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण
तस्यof that; its
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात (also/even)
विधिःrule; procedure
विधिः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उच्यतेis stated; is taught
उच्यते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
Instructional narrator within the Dharma/ritual discourse (speaker not specified in the provided excerpt)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Pitṛs
SapiṇḍīkaraṇaAnnual riteLineage integrationDharma

FAQs

The dead are not left isolated: sapiṇḍīkaraṇa ritually reintegrates the departed into the ancestral community, affirming continuity of family and responsibility across generations.

Not directly pañcalakṣaṇa; it is dharma-ritual instruction that supports the Purāṇic concern with lineage (vaṃśa).

The ‘joining of piṇḍa’ symbolizes merging individual identity into the ancestral stream—transition from preta-status toward settled Pitṛ-status in the unseen order.