Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

Adhyaya 10Jaimini’s Questions on Birth, Death, Karma, and the Embodied Journey

येनानृतानि नोक्तानि प्रीतिभेदः कृतो न च ।

आस्तिकः श्रद्धधानश्च स सुखं मृत्युमृच्छति ॥

yenānṛtāni noktāni prītibhedaḥ kṛto na ca / āstikaḥ śraddadhānaś ca sa sukhaṃ mṛtyum ṛcchati

येन नानृतं प्रोक्तं येन च स्नेहभङ्गो न कृतः—आस्तिकः श्रद्धासम्पन्नः स शान्त्या मृत्युम् उपैति।

येनby whom
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘by whom’
अनृतानिfalsehoods
अनृतानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
not
:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
उक्तानिspoken
उक्तानि:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, बहुवचन; ‘spoken’
प्रीति-भेदःa breach of affection
प्रीति-भेदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (प्रीतेः भेदः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृतःmade
कृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘done/made’
not
:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
and
:
Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
आस्तिकःa believer (pious person)
आस्तिकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआस्तिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष्यः (सः)
श्रद्धधानःfaithful
श्रद्धधानः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रद्धा + धा (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having faith’
and
:
Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सुखम्happily
सुखम्:
Karma/Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of manner)
मृत्युम्death
मृत्युम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ऋच्छतिreaches
ऋच्छति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootऋ (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
Unspecified in provided excerpt (didactic narration)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaSatyaSocial harmonyĀstikyaGood death (sukha-mṛtyu)

FAQs

Truthfulness and preserving relationships are treated as death-facing virtues: they prevent inner fragmentation (guilt, fear, social enmity) and thus yield a composed, ‘easy’ passage at life’s end.

Ancillary dharma teaching; not a pancalakṣaṇa category proper.

‘Prīti’ (affection) indicates cohesion of the subtle body’s dispositions; avoiding prīti-bheda implies non-violence at the emotional level, reducing saṃskāric agitation that otherwise manifests as fear at death.