Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

Adhyaya 10Jaimini’s Questions on Birth, Death, Karma, and the Embodied Journey

तस्मिन्नवे परा प्रीतिर्ममासीद्युञ्जतः सदा ।

आचार्यताञ्च सम्प्राप्तः शिष्यसन्देहहृत्तमः ॥

tasminn ave parā prītir mamāsīd yuñjataḥ sadā | ācāryatāṃ ca samprāptaḥ śiṣya-sandeha-hṛt-tamaḥ ||

तस्मिन् मार्गे नित्याभ्यासरतः परमं हर्षम् अलभे; शिष्यसंशयनिवारणे निपुणोऽहं गुरुत्वपदम् अपि प्राप्तवान्।

तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (Locative, 7th), एकवचन
नवेnew
नवे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative, 7th), एकवचन; विशेषण (qualifier) of ‘तस्मिन्’
पराsupreme
परा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन; विशेषण of ‘प्रीतिः’
प्रीतिःaffection/joy
प्रीतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन
ममof me / my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (Genitive, 6th), एकवचन
आसीत्was
आसीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
युञ्जतःof (me) practicing
युञ्जतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle) from √युज्; पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive, 6th), एकवचन; ‘of (me) practicing/engaging’
सदाalways
सदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
आचार्यताम्the status of teacherhood
आचार्यताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआचार्यता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
सम्प्राप्तःhaving attained
सम्प्राप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) from √आप् with उपसर्ग ‘सम्+प्र’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having obtained’
शिष्यसन्देहहृत्तमःbest remover of disciples’ doubts
शिष्यसन्देहहृत्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशिष्य (प्रातिपदिक) + सन्देह (प्रातिपदिक) + हृत् (कृदन्त; √हृ धातु, क्त) + तम (प्रत्यय)
Formबहुव्रीहिसमास: शिष्याणां सन्देहान् हृतवान् (अपहृतवान्) इति; ‘हृत’ = क्त-प्रत्यय; ‘तम’ = अतिशय (superlative); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Son (bird) narrating prior-life attainment

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Ācārya idealTeaching and doubt-removalJoy of practiceSpiritual authority through realization

FAQs

True teaching authority is grounded in sustained practice and clarity that resolves others’ doubts; the joy described is the natural fruit of aligned discipline rather than external reward.

Didactic narrative; it illustrates the Purāṇic function of transmitting wisdom lineages (though not formal vaṃśa), emphasizing guru-śiṣya pedagogy.

‘Removing doubts’ symbolizes cutting the knots of ignorance; the teacher role indicates maturation of insight into compassionate communication.