Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

मनुष्यसम्भवा वाचो विधर्मिण्य: प्रतिश्रुता:

vaiśaṃpāyana uvāca |

manuṣya-sambhavā vāco vidharmiṇyaḥ pratiśrutāḥ |

dharmaputro mahābāhur vilalāpa suvistaram ||

मनुष्यसम्भवा वाचः—विधर्मिण्यः प्रतिश्रुताः—कथं नु फलन्ति? इत्येवं महाबाहुर्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः आपदं दृष्ट्वा शोकसन्तप्तः सुविस्तरं विललाप।

मनुष्यसम्भवाःarising from humans
मनुष्यसम्भवाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमनुष्यसम्भव
FormFeminine, Nominative, Plural
वाचःwords, speech
वाचः:
Karta
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Nominative, Plural
विधर्मिण्यःunrighteous, contrary to dharma
विधर्मिण्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootविधर्मिन्
FormFeminine, Nominative, Plural
प्रतिश्रुताःpromised, uttered (as a pledge)
प्रतिश्रुताः:
Karta
TypeVerb
Rootप्रतिश्रु
FormFeminine, Nominative, Plural, kta (past passive participle)
धर्मपुत्रःDharma’s son (Yudhiṣṭhira)
धर्मपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
विललापlamented
विललाप:
Karta
TypeVerb
Rootललाप्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
सुविस्तरम्at great length, extensively
सुविस्तरम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसुविस्तर

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmaputra)

Educational Q&A

The verse highlights how human speech and pledges can slip into vidharmic (dharma-deviating) territory under pressure, and it frames Yudhiṣṭhira’s prolonged lament as the moral-emotional consequence of such frailty and the collapse of righteous order.

Vaiśaṃpāyana narrates that, in the wake of a disastrous scene, Yudhiṣṭhira (Dharmaputra) is overwhelmed and laments extensively; the emphasis is on his grief and the sense that prior words/pledges have turned contrary to dharma.