Shloka 51
Sāvitrī’s Report and Nārada’s Prognosis (सावित्र्याख्यान—सत्यवान्-गुणवर्णनं तथा अल्पायुषः पूर्वसूचना)
Devanagari script
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य स््रोतो भ्यस्तेजसो<र्चिष: । निश्चैरुर्दहातो रात्रौ वृक्षस्येव स्वरन्ध्रत:
Translation
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य स्रोतःभ्यस्तेजसोऽर्चिषः । निश्चेरुर्दहतो रात्रौ वृक्षस्येव स्वरन्ध्रतः ॥
Word by Word
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवम्in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
ब्रुवतःof (him) speaking
ब्रुवतः:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine/Neuter, Genitive, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
स्रोतःभ्यःfrom the openings/holes (orifices)
स्रोतःभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootस्रोतस्
FormNeuter, Ablative, Plural
तेजसःof fire/energy
तेजसः:
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Genitive, Singular
अर्चिषःflames/sparks
अर्चिषः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्चिस्
FormFeminine, Nominative, Plural
निश्चेरुःcame out, issued forth
निश्चेरुः:
TypeVerb
Rootनिस् + चर् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
दहातःof (it) burning
दहातः:
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine/Neuter, Genitive, Singular
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरात्रि
FormFeminine, Locative, Singular
वृक्षस्यof a tree
वृक्षस्य:
TypeNoun
Rootवृक्ष
FormMasculine, Genitive, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
स्वरन्ध्रतःfrom its own holes/crevices
स्वरन्ध्रतः:
Apadana
TypeNoun
Rootस्व + रन्ध्र
FormNeuter, Ablative, Singular
Speaker
(श्रीरम उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes