Shloka 316
Draupadī’s Instruction on Marital Conduct and Household Discipline (चित्तग्रहण-उपदेश)
एक एवैष भगवान् विज्ञेय: प्रथमो5जड्लिरा: ३१ ।। बहुधा निःसृतः कायाज्ज्योतिष्टोम: क्रतुर्यथा । ये प्रथम भगवान् अग्नि, जिन्हें अंगिरा भी कहते हैं, एक ही हैं, ऐसा जानना चाहिये। जैसे ज्योतिष्टोम यज्ञ उद्धिद् आदि अनेक रूपोंमें प्रकट हुआ है, उसी प्रकार एक ही अग्नितत्त्व प्रजापतिके शरीरसे विविध रूपोंमें उत्पन्न हुआ है
eka evaiṣa bhagavān vijñeyaḥ prathamo 'ṅgirāḥ | bahudhā niḥsṛtaḥ kāyāj jyotiṣṭomaḥ kratur yathā ||
मार्कण्डेय उवाच—एष भगवान् अग्निः प्रथमोऽङ्गिरा इति च प्रसिद्धः, एक एव विज्ञेयः। स तु यथा ज्योतिष्टोमः क्रतुरेकः बहुधा प्रवर्तते, तथा प्रजापतेः कायादेकमेवाग्नितत्त्वं निःसृत्य नानारूपेण प्रादुर्भूतम्।
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches unity behind multiplicity: Agni is fundamentally one divine principle, though he appears in many forms and functions—just as one sacrificial archetype (Jyotiṣṭoma) can be expressed through varied ritual configurations.
Mārkaṇḍeya instructs the listener about Agni’s true nature, identifying him as the primordial Lord called Aṅgirā, and explains—through the analogy of the Jyotiṣṭoma sacrifice—how diverse manifestations can arise from a single source (here, from Prajāpati).