Previous Verse
Next Verse

Shloka 283

कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः

Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma

लोकानां मनुजव्याघ्र प्रलयं त॑ विदुर्बुधा: । नरश्रेष्ठ] एक हजार चतुर्युग बीतनेपर ब्रह्माजीका एक दिन होता है। यह सारा जगत्‌ ब्रह्माके दिनभर ही रहता है (और वह दिन समाप्त होते ही नष्ट हो जाता है।) इसीको विद्वान्‌ पुरुष लोकोंका प्रलय मानते हैं

lokānāṁ manujavyāghra pralayaṁ taṁ vidur budhāḥ | naraśreṣṭha sahasraṁ caturyuga-bītane paraṁ brahmaṇo 'haḥ | etat sarvaṁ jagad brahmaṇo 'haḥ-paryantam eva tiṣṭhati (ahaḥ-samāpte ca naśyati) | etad eva vidvāṁsaḥ puruṣā lokānāṁ pralayaṁ manyante |

लोकानां मनुजव्याघ्र प्रलयं तद्विदुर्बुधाः । सहस्रं चतुर्युगानां ब्रह्मणोऽहः प्रकीर्तितम् । तावदेव स्थितं विश्वं ब्रह्मणोऽह्नि दिवानिशम् । अहःक्षये तु नश्येत, एष लोकप्रलयः स्मृतः ॥

लोकानाम्of the worlds
लोकानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Genitive, Plural
मनुजव्याघ्रO tiger among men
मनुजव्याघ्र:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमनुजव्याघ्र
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रलयम्dissolution, destruction
प्रलयम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रलय
FormMasculine, Accusative, Singular
तत्that (as such)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
विदुःknow, understand
विदुः:
Karta
TypeVerb
Rootविद्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Plural, Parasmaipada
बुधाःthe wise (men)
बुधाः:
Karta
TypeNoun
Rootबुध
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Brahmā
L
loka (worlds/realms)
C
caturyuga (four-yuga cycle)
P
pralaya (cosmic dissolution)