Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Adhyāya 96: Nārada Guides Mātali in Varuṇa’s Realm

Varuṇa-loka Darśana

इस प्रसंगमें कन्यादान करनेके लिये वर ढूँढ़नेवाले मातलिके इस प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया करते हैं ।। मतस्त्रैलोक्यराजस्य मातलिनाम सारथि: । तस्यैकैव कुले कन्या रूपतो लोकविश्रुता,त्रिलोकीनाथ इन्द्रके प्रिय सारथिका नाम मातलि है। उनके कुलमें उन्हींकी एक कन्या थी; जो अपने रूपके कारण सम्पूर्ण लोकोंमें विख्यात थी

mataḥ trailokyarājasya mātalināma sārathiḥ | tasyākaivā kule kanyā rūpato lokaviśrutā ||

कण्व उवाच—कन्यादानार्थं वरान्वेषमाणाः प्राचीनमेतदितिहासमुदाहरन्ति। त्रैलोक्यराजस्येन्द्रस्य प्रियः सारथिर्मातलिरिति नाम। तस्य कुले एका एव कन्या आसीत्, या रूपेण सर्वलोकेषु विश्रुता।

मतःapproved; esteemed
मतः:
Karta
TypeAdjective
Rootमत (√मन्)
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रैलोक्यराजस्यof the king of the three worlds
त्रैलोक्यराजस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्रैलोक्यराज
FormMasculine, Genitive, Singular
मातलिनामof Mātali
मातलिनाम:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमातलि
FormMasculine, Genitive, Singular
सारथिःcharioteer
सारथिः:
Karta
TypeNoun
Rootसारथि
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
एकाone; only
एका:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormFeminine, Nominative, Singular
एवindeed; only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
कुलेin (his) family
कुले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Locative, Singular
कन्याdaughter; maiden
कन्या:
Karta
TypeNoun
Rootकन्या
FormFeminine, Nominative, Singular
रूपतःby beauty; in respect of form
रूपतः:
Karana
TypeIndeclinable
Rootरूप
लोकविश्रुताfamed in the world(s)
लोकविश्रुता:
Karta
TypeAdjective
Rootलोकविश्रुत
FormFeminine, Nominative, Singular

कण्व उवाच

कण्व (Kaṇva)
इन्द्र (Indra)
मातलि (Mātali)