Shloka 20
उद्योगपर्व — अध्याय २५: संजयदूतवाक्यम्
Sañjaya’s Envoy-Speech on Peace
आशंसते वै धृतराष्ट्र: सपुत्रो महाराज्यमसपत्नं॑ पृथिव्याम् | तस्मिज्छम: केवल नोपलभ्य: सर्व स्वकं मद्गते मन्यते<र्थम्
āśaṃsate vai dhṛtarāṣṭraḥ saputro mahārājyam asapatnaṃ pṛthivyām | tasmiñ chamaḥ kevala nopalabhyaḥ sarvaṃ svakaṃ madgate manyate 'rtham ||
संजय उवाच—धृतराष्ट्रः सपुत्रो वै पृथिव्यां महाराज्यमसपत्नमाशंसते। तस्मिन् केवलः शमः सम्यक् नोपलभ्यः; यतः मद्गतेऽर्थे सर्वं स्वकमिव मन्यते। तस्मादहं बहु विचिन्त्यापि न पश्यामि उपायं येन कुरुवंशस्य पाण्डववंशस्य च क्षेमं निर्भयमवस्थास्यति।
संजय उवाच
Educational Q&A
Unrestrained ambition and possessiveness make genuine peace impossible; when a ruler treats others’ rightful wealth and status as his own, ethical settlement (śama) collapses and conflict becomes likely.
Sañjaya reports the political reality: Dhṛtarāṣṭra and his sons are hoping for an uncontested empire and have begun to treat the Pāṇḍavas’ interests as their own, so Sañjaya doubts that a lasting peace agreement can be maintained.