Shloka 19
उद्योगपर्व — अध्याय २५: संजयदूतवाक्यम्
Sañjaya’s Envoy-Speech on Peace
सो>तं न पश्यामि परीक्षमाण: कथं स्वस्ति स्यात् कुरुसृंजयानाम् । आत्िश्वर्यो धृतराष्ट्र: परेभ्य: प्रत्राजिते विदुरे दीर्घदृष्टो
sa taṁ na paśyāmi parīkṣamāṇaḥ kathaṁ svasti syāt kurusṛñjayānām | atiśvaryo dhṛtarāṣṭraḥ parebhyaḥ pratrājite vidure dīrghadṛṣṭaḥ ||
संजय उवाच—अहं सर्वतः परीक्ष्यापि न पश्यामि कथं कुरुसृञ्जयानां उभयेषां स्वस्ति स्यात्। धृतराष्ट्रो हि ऐश्वर्येण मत्तः परेभ्यः राज्यं हर्तुमिच्छन् दीर्घदृष्टिं विदुरं प्रत्राज्य, पुत्रैः सह निष्कण्टकं भूमण्डलसाम्राज्यमाशंसते। एवं लोभपरायणेन नृपेण सह केवलः सन्धिर्दीर्घं स्थास्यतीति न मे मतिः; यतो वनं गतेषु पाण्डवेषु तेषां सर्वं धनं स्वकीयमिव मन्यन्ते।
संजय उवाच
Educational Q&A
When rulers are driven by greed and power, they silence or exile wise counsel, making genuine welfare (svasti) for all sides impossible; diplomacy without ethical restraint cannot prevent conflict.
Sanjaya assesses the political situation and concludes that peace is unlikely: Dhṛtarāṣṭra, having expelled the prudent Vidura and seeking to seize the opponents’ sovereignty, cannot sustain a stable treaty, especially after the Pāṇḍavas’ forest-exile led the Kaurava side to treat their property as its own.