Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

पाण्डवसेनानायकाभिषेकः तथा बलरामागमन-उपदेशः | Appointment of Pandava Commanders and Balarama’s Counsel

सानुकर्षा: सतूणीरा: सवरूथा: सतोमरा: । सोपासड्रा: सशक्तीका: सनिषड़ा: सहर्शय:

sānukarṣāḥ satūṇīrāḥ savarūthāḥ satomarāḥ | sopāsaḍrāḥ saśaktīkāḥ saniṣaḍāḥ saharśayaḥ ||

सानुकर्षाः सतूणीराḥ सवरूथाः सतोमराः । सोपासङ्गाः सशक्तीकाः सनिषङ्गाः सहृष्टयः ॥

सानुकर्षाःhaving anukarsa (chassis/under-beam for chariot repair)
सानुकर्षाः:
Karta
TypeNoun
Rootसानुकर्ष (अनुकर्ष)
FormMasculine, Nominative, Plural
सतूणीराḥhaving quivers
सतूणीराḥ:
Karta
TypeNoun
Rootतूणीर
FormMasculine, Nominative, Plural
सवरूथाःhaving chariot-covers/armour (varūtha)
सवरूथाः:
Karta
TypeNoun
Rootवरूथ
FormMasculine, Nominative, Plural
सतोमराःhaving javelins (tomara)
सतोमराः:
Karta
TypeNoun
Rootतोमर
FormMasculine, Nominative, Plural
सोपासड्राःhaving upāsadra/upāsaṅga (auxiliary quivers/weapon-holders)
सोपासड्राः:
Karta
TypeNoun
Rootउपासड्र (उपासङ्ग/उपासड्र)
FormMasculine, Nominative, Plural
सशक्तीकाःhaving spears/lances (śakti)
सशक्तीकाः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्तिका (शक्ति)
FormMasculine, Nominative, Plural
सनिषडाःhaving niṣaḍa/niṣaṅga (quivers carried by foot-soldiers)
सनिषडाः:
Karta
TypeNoun
Rootनिषड (निषङ्ग/निषड)
FormMasculine, Nominative, Plural
सहर्षयःhaving r̥ṣṭis (iron staff/spear-like weapon)
सहर्षयः:
Karta
TypeNoun
Rootहर्षि (ऋष्टि/हर्षि)
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
anukarṣa
T
tūṇīra (quiver)
V
varūtha (chariot-covering)
T
tomara (javelin)
U
upāsaḍra/upāsaṅga (auxiliary quiver/gear)
Ś
śakti (spear)
N
niṣaṅga/niṣaḍa (weapon-case/quiver)
H
harśaya/ṛṣṭi-type thrusting weapon

Educational Q&A

The verse highlights disciplined preparedness and organized mobilization. Ethically, it reflects the kṣatriya-world’s emphasis on readiness and duty-bound action, showing that war—when it comes—is approached with planning and full provisioning rather than impulsive violence.

Vaiśampāyana is describing forces being outfitted with chariot fittings and a range of weapons—quivers, coverings, javelins, spears, and related gear—indicating a large-scale, systematic preparation for the coming conflict in the Udyoga Parva.