Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

वाचको भरतमश्रेष्ठ व्यक्ताक्षरपदस्वर: | भविष्यं श्रावयेद्‌ विद्वान्‌ भारतं भरतर्षभ

vācako bharataśreṣṭha vyaktākṣarapadasvaraḥ | bhaviṣyaṃ śrāvayed vidvān bhārataṃ bharatarṣabha ||

वाचको भरतश्रेष्ठ व्यक्ताक्षरपदस्वरः । भविष्यं श्रावयेद्विद्वान् भारतं भरतर्षभ ॥

वाचकःreciter, narrator
वाचकः:
Karta
TypeNoun
Rootवाचक
FormMasculine, Nominative, Singular
भरतमश्रेष्ठःbest of the Bharatas
भरतमश्रेष्ठः:
Karta
TypeNoun
Rootभरतमश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यक्तclear, distinct
व्यक्त:
TypeAdjective
Rootव्यक्त
FormNeuter, Nominative, Singular
अक्षरsyllable, letter
अक्षर:
TypeNoun
Rootअक्षर
FormNeuter, Nominative, Singular
पदword, foot (of verse)
पद:
TypeNoun
Rootपद
FormNeuter, Nominative, Singular
स्वरःaccent, tone, vowel-sound
स्वरः:
TypeNoun
Rootस्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
भविष्यम्the Bhaviṣya (section/Parvan), future
भविष्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootभविष्य
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रावयेत्should cause to hear, should recite
श्रावयेत्:
TypeVerb
Rootश्रु (णिच्)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada, true
विद्वान्a learned man
विद्वान्:
Karta
TypeNoun
Rootविद्वस्
FormMasculine, Nominative, Singular
भारतंthe Mahābhārata
भारतं:
Karma
TypeNoun
Rootभारत
FormNeuter, Accusative, Singular
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरतर्षभ
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhārata (Mahābhārata)
B
Bharatas (dynastic lineage)
B
Bhaviṣya (section/tradition, associated with Harivaṃśa)

Educational Q&A

The verse teaches the dharma of recitation: sacred narrative should be transmitted by a learned narrator with precise pronunciation—clear syllables, words, and accents—so that meaning and tradition are preserved without distortion.

Vaiśampāyana lays down a guideline about how the Bhārata should be publicly recited: the storyteller must be competent and articulate, and should recite the epic (and related ‘Bhaviṣya’ material) in a clear, disciplined manner.