Previous Verse
Next Verse

Mahabharata — Svargarohana Parva, Shloka 1263

महादानानि देयानि रत्नानि विविधानि च । मनुष्य अपने मनको संयममें रखते हुए बाहर-भीतरसे शुद्ध हो महाभारतमें वर्णित इस इतिहासको क्रमश: यथावत्‌ रूपसे सुनकर इसे समाप्त करनेके पश्चात्‌ इनमें मारे गये प्रमुख वीरोंके लिये श्राद्ध करे। भारत! भरतभूषण! महाभारत सुनकर श्रोता अपनी शक्तिके अनुसार ब्राह्मणोंको भक्तिभावसे नाना प्रकारके रत्न आदि बड़े-बड़े दान दे

mahādānāni deyāni ratnāni vividhāni ca | manuṣyaḥ svamanasaḥ saṃyame sthitaḥ bahiḥ-antar-śuddhaḥ mahābhārate varṇitam imaṃ itihāsaṃ kramaśaḥ yathāvat śrutvā samāpayitvā teṣu hata-pramukha-vīrāṇāṃ śrāddhaṃ kuryāt | bhārata bharatabhūṣaṇa mahābhārataṃ śrutvā śrotā yathāśakti brāhmaṇebhyo bhaktibhāvena nānāvidhāni ratnādi mahādānāni dadyāt ||

वैशम्पायन उवाच—महादानानि देयानि रत्नानि विविधानि च। मनः संयम्य बहिः-अन्तः शुचिर्भूत्वा महाभारते वर्णितमेतदितिहासं क्रमशो यथावत् शृणुयात्; समाप्तौ च तत्र निहतानां प्रमुखवीराणां श्राद्धं कुर्यात्। हे भारत, भरतभूषण, महाभारतं श्रुत्वा श्रोता यथाशक्ति भक्त्या ब्राह्मणेभ्यो रत्नादीनि महादानानि दद्यात्।

महादानानिgreat gifts
महादानानि:
Karta
TypeNoun
Rootमहादान
FormNeuter, Nominative, Plural
देयानिto be given / should be given
देयानि:
Karta
TypeAdjective
Rootदेय
FormNeuter, Nominative, Plural
रत्नानिgems
रत्नानि:
Karta
TypeNoun
Rootरत्न
FormNeuter, Nominative, Plural
विविधानिvarious
विविधानि:
Karta
TypeAdjective
Rootविविध
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Mahābhārata
I
itihāsa (the epic history)
B
brāhmaṇas
R
ratna (jewels)
Ś
śrāddha
H
hata-pramukha-vīrāḥ (slain foremost heroes)
B
Bhārata/Bharatabhūṣaṇa (honorific addressee)

Educational Q&A

The passage teaches that sacred listening should be joined with inner discipline and purity, and culminate in ethical action: honoring the dead through śrāddha and supporting brāhmaṇas through charitable giving according to one’s means.

Vaiśampāyana gives a concluding injunction about how a listener should complete the Mahābhārata: hear it properly in sequence, maintain self-control and purity, then perform śrāddha for the principal fallen heroes and offer major gifts—such as jewels—to brāhmaṇas with devotion.