Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

स्त्रीपर्व १: धृतराष्ट्रशोकः संजयाश्वासनं च

Strī Parva 1: Dhṛtarāṣṭra’s Lament and Saṃjaya’s Consolation

उसके मनमें लोभ था और वह राज्यका सारा लाभ स्वयं ही भोगना चाहता था, इसलिये उसने दूसरे किसीको अपने स्वार्थका सहायक या साझीदार नहीं बनाया। एक ओर धारवाली तलवारके समान अपनी ही बुद्धिसे सदा काम लिया। प्रायः जो अनाचारी मनुष्य थे, उन्हींका निरन्तर साथ किया ।। यस्य दुःशासनो मन्त्री राधेयश्व दुरात्मवान्‌ । शकुनिश्चैव दुष्टात्मा चित्रसेनश्व दुर्मति:

yasya duḥśāsano mantrī rādheyaś ca durātmavān | śakuniś caiva duṣṭātmā citrasenaś ca durmatiḥ ||

लोभेनाभिभूतः स राज्यलाभं सर्वं स्वयमेव भोक्तुमैच्छत्; तस्मात् स्वार्थे न कञ्चन सहायं न साझिनं चकार। स्वबुद्धिमेव नित्यं शस्त्रधारामिव तीक्ष्णां निश्चयेनाश्रितवान्। प्रायशोऽनाचारिणां जनानां स नित्यं सङ्गमकरोत्॥ यस्य दुःशासनः मन्त्री राधेयश्च दुरात्मवान्। शकुनिश्चैव दुष्टात्मा चित्रसेनश्च दुर्मतिः॥

यस्यof whom/whose
यस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
दुःशासनःDuhshasana
दुःशासनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुःशासन
FormMasculine, Nominative, Singular
मन्त्रीminister/counsellor
मन्त्री:
Karta
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
राधेयःRadheya (Karna)
राधेयः:
Karta
TypeNoun
Rootराधेय
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
दुरात्मवान्evil-souled
दुरात्मवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootदुरात्मवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
शकुनिःShakuni
शकुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootशकुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
दुष्टात्माwicked-souled
दुष्टात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootदुष्टात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
चित्रसेनःChitrasena
चित्रसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootचित्रसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
दुर्मतिःevil-minded
दुर्मतिः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुर्मति
FormMasculine/Feminine, Nominative, Singular

वैशमग्पायन उवाच

D
Duḥśāsana
R
Rādheya (Karṇa)
Ś
Śakuni
C
Citrasena

Educational Q&A

A ruler’s downfall is accelerated by greed and by choosing immoral advisers: corrupt company and self-serving counsel (mantra) distort judgment, leading to adharma and ruin.

Vaiśaṃpāyana characterizes the Kaurava leadership’s moral environment after the war, naming the chief associates—Duḥśāsana, Karṇa (Rādheya), Śakuni, and Citrasena—as emblematic of the wicked counsel and companionship that shaped the course of events.