Shloka 9
सूर्यदेव बरसातमें पृथ्वीपर जो पानी बरसाते हैं, उसे अपनी विशुद्ध किरणोंद्वारा आठ महीनेमें पुनः: खींच लेते हैं। इससे बढ़कर आश्वर्यकी बात और क्या होगी? ।। यस्य तेजोविशेषेषु स्वयमात्मा प्रतिष्ठित: । यतो बीजं मही चेयं धार्यते सचराचरा,विप्रवर! जिन सूर्यदेवके विशिष्ट तेजमें साक्षात् परमात्माका निवास है, जिनसे नाना प्रकारके बीज उत्पन्न होते हैं, जिनके ही सहारे चराचर प्राणियोंसहित यह समस्त पृथ्वी टिकी हुई है तथा जिनके मण्डलमें आदि-अन्तरहित महाबाहु सनातन पुरुषोत्तम भगवान् नारायण विराजमान हैं, उनसे बढ़कर आश्वर्यकी वस्तु और क्या हो सकती है?
sūryadevaḥ varṣākāle pṛthivyāṃ yaḥ salilaṃ varṣayati, tat svaviśuddhābhiḥ kiraṇābhiḥ aṣṭamāsaiḥ punaḥ ākarṣati; etad-adhikaṃ kim āścaryam? yasya tejo-viśeṣeṣu svayam ātmā pratiṣṭhitaḥ | yato bījaṃ mahī ceyaṃ dhāryate sa-carācarā | vipravara! yasya sūryasya viśiṣṭe tejasī sākṣāt paramātmā niviṣṭaḥ, yasmāt nānāvidhāni bījāni prabhavanti, yasya ādhāreṇa sa-carācarā pṛthivī dhṛtā, yasya maṇḍale ādi-antarahitaḥ mahābāhuḥ sanātanaḥ puruṣottamaḥ bhagavān nārāyaṇaḥ virājate—tasmād adhikaṃ kim āścaryam?
वर्षासु सूर्यदेवो हि पृथिव्यां पातयत्यपः । ताः शुचिभिः किरणैः पश्चादष्टमासैः पुनर्हरेत् ॥ किमाश्चर्यमतः परम् ॥ यस्य तेजोविशेषेषु स्वयमात्मा प्रतिष्ठितः । यतो बीजानि जायन्ते नानारूपाणि सर्वशः ॥ येन धृताऽयमखिलो लोकः सचराचरः । तस्य मण्डलमध्ये च नारायणः सनातनः ॥ महाबाहुरनाद्यन्तः पुरुषोत्तम उच्यते । किमाश्चर्यमतः परम् ॥
नाग उवाच
Educational Q&A
The verse presents the Sun’s cyclical work—sending rain and reabsorbing water—as a sign of divine governance. It links natural processes to dharmic cosmic order and affirms that the Supreme Self (Paramātmā/Nārāyaṇa) is present in and through the Sun’s radiance, sustaining all life.
A Nāga addresses a learned brāhmaṇa, pointing to the Sun’s role in rainfall and the return of waters as an astonishing phenomenon. He then elevates the point into theology: the Sun is a support of the world and a locus where Nārāyaṇa, the eternal Supreme Person, is said to shine.