Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Atithi’s Direction to the Nāga-sage Padma at Naimiṣa (अतिथ्युपदेशः—नैमिषे पद्मनागोपाख्यानप्रस्तावः)

नैषामुक्षा वहति नोत वाहा न गर्गरो मथ्यति सम्प्रदाने । अपध्वस्ता दस्युभूता भवन्ति येषां राष्ट्रे ब्राह्मणा वृत्तिहीना:,जिनके राज्यमें ब्राह्मणोंक लिये कोई आजीविका न हो उन राजाओंकी सवारी, बैल और घोड़े नहीं रहते; दूसरोंको देनेके लिये उनके यहाँ दही-दूधके मटके नहीं मथे जाते हैं तथा वे अपनी मर्यादासे भ्रष्ट होकर लुटेरे हो जाते हैं

naiṣām uṣā vahati noto vāhā na gargarō mathyati sampradāne | apadhvastā dasyubhūtā bhavanti yeṣāṃ rāṣṭre brāhmaṇā vṛttihīnāḥ ||

नैषामुक्षा वहति नोत वाहा न गर्गरो मथ्यति सम्प्रदाने। अपध्वस्ता दस्युभूता भवन्ति येषां राष्ट्रे ब्राह्मणा वृत्तिहीनाः॥

not
:
TypeIndeclinable
Root
एषाम्of these (kings/people)
एषाम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine/neuter, genitive, plural
उक्षाbull
उक्षा:
Karta
TypeNoun
Rootउक्षन्
Formmasculine, nominative, singular
वहतिcarries / bears (a load)
वहति:
TypeVerb
Rootवह्
Formpresent, 3, singular, parasmaipada
nor / not
:
TypeIndeclinable
Root
उतand / also / moreover
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
वाहाःdraught-animals / carriers (horses etc.)
वाहाः:
Karta
TypeNoun
Rootवाह
Formmasculine, nominative, plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
गर्गरःchurn-pot / churn-vessel
गर्गरः:
Karta
TypeNoun
Rootगर्गर
Formmasculine, nominative, singular
मथ्यतिis churned
मथ्यति:
TypeVerb
Rootमथ्
Formpresent, 3, singular, parasmaipada
सम्प्रदानेfor giving / in the act of donation
सम्प्रदाने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसम्प्रदान
Formneuter, locative, singular
अपध्वस्ताःfallen away / ruined
अपध्वस्ताः:
TypeAdjective
Rootअपध्वस्त
Formmasculine, nominative, plural
दस्यु-भूताःbecome robbers
दस्यु-भूताः:
TypeAdjective
Rootदस्यु-भूत
Formmasculine, nominative, plural
भवन्तिbecome / are
भवन्ति:
TypeVerb
Rootभू
Formpresent, 3, plural, parasmaipada
येषाम्of whom / whose
येषाम्:
TypePronoun
Rootयद्
Formmasculine/neuter, genitive, plural
राष्ट्रेin the kingdom
राष्ट्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराष्ट्र
Formneuter, locative, singular
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
Formmasculine, nominative, plural
वृत्ति-हीनाःdeprived of livelihood
वृत्ति-हीनाः:
TypeAdjective
Rootवृत्ति-हीन
Formmasculine, nominative, plural

अजुन उवाच

A
Arjuna
B
Brahmins (brāhmaṇāḥ)
K
Kingdom/state (rāṣṭra)
V
Vehicles/mounts (vāhāḥ)
C
Churning pot/vessel (gargaraḥ)
R
Robbers/plunderers (dasyu)