Shloka 4
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
Devanagari script
तदेतच्छोतुमिच्छामि नानात्वैकत्वदर्शनम् । बुद्ध चाप्रतिबुद्धं च बुध्यमानं च तत्त्वतः,इसलिये इस नानात्व और एकत्व-रूप दर्शनको मैं पुनः सुनना चाहता हूँ। बुद्ध (ज्ञानवान्) क्या है? अप्रतिबुद्ध (ज्ञानहीन) क्या है? तथा बुद्धयमान (ज्ञेय) क्या है? यह ठीक-ठीक बताइये
Translation
तदेतच्छ्रोतुमिच्छामि नानात्वैकत्वदर्शनम् । बुद्धं चाप्रतिबुद्धं च बुध्यमानं च तत्त्वतः ॥
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
एतत्this (very)
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Karma
TypeVerb
Rootश्रु
FormTumun (infinitive), Parasmaipada (usage-neutral here)
इच्छामिI desire
इच्छामि:
Karta
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent (Lat), 1st, Singular, Parasmaipada
नानात्व-एकत्व-दर्शनम्the view/teaching of diversity and unity
नानात्व-एकत्व-दर्शनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदर्शन
FormNeuter, Accusative, Singular
बुद्धम्the awakened/knowing (state/thing)
बुद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबुद्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अप्रतिबुद्धम्the unawakened/unknowing
अप्रतिबुद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअप्रतिबुद्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
बुध्यमानम्the becoming-aware / being known
बुध्यमानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबुध्
FormŚatṛ (present active participle), Neuter, Accusative, Singular, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तत्त्वतःin truth; accurately
तत्त्वतः:
TypeIndeclinable
Rootतत्त्व
Formablative used adverbially (-तः)
Speaker
जनक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes