Previous Verse
Next Verse

Shloka 108

Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment

Parāśara’s Instruction

आप वर्ण और आश्रमोंके भिन्न-भिन्न कर्मोंका विधिवत्‌ विभाग करनेवाले, जपनीय मन्त्ररूप, घोषस्वरूप तथा कोलाहलमय हैं। आपको बारंबार नमस्कार है ।। श्वेतपिड्नलनेत्राय कृष्णरक्तेक्षणाय च । प्राणभग्नाय दण्डाय स्फोटनाय कृशाय च,आपके नेत्र श्वेत पिड़लवर्णके हैं, काले और लाल रंगके हैं। आप प्राणवायु (श्वास)को जीतनेवाले, दण्ड (आयुध) रूप, ब्रह्माण्डरूपी घटको फोड़नेवाले तथा कृश-शरीरधारी हैं। आपको नमस्कार है

varṇa-āśramāṇāṁ bhinna-bhinna-karmāṇāṁ vidhivad vibhāga-kartre, japanīya-mantra-rūpāya, ghoṣa-svarūpāya, kolāhala-mayāya te punaḥ punaḥ namaḥ || śveta-piṅgala-netrāya kṛṣṇa-rakta-īkṣaṇāya ca | prāṇa-bhagnāya daṇḍāya sphoṭanāya kṛśāya ca, te namaḥ ||

वर्णाश्रमाणां भिन्नानां कर्मणां विधिवद्विभागकर्त्रे, जप्य-मन्त्रस्वरूपाय, घोषस्वरूपाय, कोलाहलमयाय च ते पुनःपुनर्नमः। श्वेतपिङ्गलनेत्राय कृष्णरक्तेक्षणाय च। प्राणजिते दण्डरूपाय स्फोटकाय कृशाय च ते नमः॥

श्वेतपिङ्गलनेत्रायto (him) whose eyes are white and tawny
श्वेतपिङ्गलनेत्राय:
Sampradana
TypeNoun
Rootश्वेतपिङ्गलनेत्र
FormMasculine, Dative, Singular
कृष्णरक्तेक्षणायto (him) whose eyes are black and red
कृष्णरक्तेक्षणाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootकृष्णरक्तेक्षण
FormMasculine, Dative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्राणभग्नायto (him) who has broken/checked the breath (prāṇa)
प्राणभग्नाय:
Sampradana
TypeAdjective
Rootप्राणभग्न
FormMasculine, Dative, Singular
दण्डायto the staff/rod (as a form/epithet)
दण्डाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootदण्ड
FormMasculine, Dative, Singular
स्फोटनायto the splitter/burster
स्फोटनाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootस्फोटन
FormMasculine, Dative, Singular
कृशायto the lean/thin one
कृशाय:
Sampradana
TypeAdjective
Rootकृश
FormMasculine, Dative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
V
Varṇa
Ā
Āśrama
M
Mantra (japa)
D
Daṇḍa (rod/weapon)
P
Prāṇa (vital breath)