Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Adhyāya 249 — Mṛtyu-prādurbhāvaḥ (The Manifestation of Death) / Restraint of Tejas and Ordered Saṃhāra

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो मुक्तत्वच इवोरग: । परां बुद्धिमवाप्येह विपाप्मा विगतज्वर:,केंचुल छोड़कर निकले हुए सर्पके समान सम्पूर्ण पापोंसे मुक्त हो उत्तम बुद्धि पाकर तुम यहाँ पाप और चिन्तासे रहित हो जाओ

vimuktaḥ sarvapāpebhyo muktatvac iva uragaḥ | parāṃ buddhim avāpyeha vipāpmā vigatajvaraḥ ||

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो मुक्तत्वच इवोरगः । परां बुद्धिमवाप्येह विपाप्मा विगतज्वरः ॥

विमुक्तःfreed, released
विमुक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootविमुक्त (वि+मुच्)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वपापेभ्यःfrom all sins
सर्वपापेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootसर्वपाप
FormNeuter, Ablative, Plural
मुक्तत्वचःhaving shed the skin
मुक्तत्वचः:
Karta
TypeAdjective
Rootमुक्तत्वच्
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उरगःa serpent
उरगः:
Karta
TypeNoun
Rootउरग
FormMasculine, Nominative, Singular
पराम्supreme, highest
पराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरा
FormFeminine, Accusative, Singular
बुद्धिम्understanding, wisdom
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
अवाप्यhaving attained
अवाप्य:
TypeVerb
Rootअवाप्य (अव+आप्)
FormGerund (Absolutive)
इहhere (in this world/teaching)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
विपाप्माsinless
विपाप्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootविपाप्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
विगतज्वरःfree from fever/anguish
विगतज्वरः:
Karta
TypeAdjective
Rootविगतज्वर
FormMasculine, Nominative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
S
serpent (uraga)
C
cast-off skin (mukta-tvac)

Educational Q&A

True purification is an inner transformation: by attaining higher discernment (parā buddhi), one becomes free from moral stain (vipāpmā) and from the ‘fever’ of mental agitation (vigatajvaraḥ), as naturally as a serpent leaves behind its old skin.

Vyāsa speaks in an instructive tone, using a vivid simile: just as a serpent emerges after shedding its skin, the listener is urged toward a state of release from past wrongdoing and inner turmoil through the attainment of supreme understanding.