Shloka 16
जापक–इक्ष्वाकु–सत्यविवादः
The Jāpaka, Ikṣvāku, and the Dispute on Truth and Merit
अपि चात्र माल्याभरणवत्त्रा भ्यड्डनित्योप भोग- नृत्यगीतवादित्रश्नुतिसुखनयनाभिरामदर्शनानां प्राप्तिर्भ- क्ष्यभोज्यलेह्पेयचोष्याणाम भ्यवहार्याणां विविधाना-मुपभोग: । स्वविहारसंतोष: कामसुखा-वाप्तिरिति
bharadvāja uvāca | api cātra mālyābharaṇa-vastrāṅga-rāgā nityopabhoga-nṛtya-gīta-vāditra-śruti-sukha-nayanābhirāma-darśanānāṃ prāptir bhakṣya-bhojya-lehya-peya-coṣyāṇām abhyavahāryāṇāṃ vividhānām upabhogaḥ | sva-vihāra-santoṣaḥ kāma-sukhāvāptir iti |
भरद्वाज उवाच—अपि चात्र गृहस्थाश्रमे माल्याभरणवस्त्राणाम् अङ्गरागाणां च प्राप्तिः; नित्योपभोगानां नृत्यगीतवादित्राणां च; श्रुतिसुखानां शब्दानां नयनाभिरामाणां रूपदर्शनानां च लाभः। भक्ष्यभोज्यलेह्यपेयचोष्यादीनां नानाविधानाम् आहार्याणाम् उपभोगोऽपि भवति। स्वोद्यानविहारसंतोषः, कामसुखावाप्तिश्चेति।
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The verse catalogs the comforts and sensory attractions available in the gṛhastha-āśrama—luxury, entertainment, rich foods, and sexual pleasure—implicitly highlighting why discipline and dharma are necessary: these legitimate enjoyments can also become sources of attachment if pursued without restraint.
In Śānti Parva’s discourse on conduct and life-stages, Bharadvāja is describing the householder’s mode of life, emphasizing the readily available pleasures and amenities that characterize domestic prosperity.