Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)

दण्ड: संरक्षते धर्म तथैवार्थ जनाधिप । कार्म संरक्षते दण्डस्त्रिवर्गों दण्ड उच्यते,जनेश्वर! दण्ड ही धर्म और अर्थकी रक्षा करता है, वही कामका भी रक्षक है, अतः दण्ड त्रिवर्गरूप कहा जाता है

arjuna uvāca |

daṇḍaḥ saṁrakṣate dharmaṁ tathaivārthaṁ janādhipa |

kāmaṁ saṁrakṣate daṇḍas trivargo daṇḍa ucyate ||

दण्डः संरक्षते धर्मं तथैवार्थं जनाधिप। कामं संरक्षते दण्डस्त्रिवर्गो दण्ड उच्यते॥

दण्डःpunishment; rod; royal authority
दण्डः:
Karta
TypeNoun
Rootदण्ड
FormMasculine, Nominative, Singular
संरक्षतेprotects
संरक्षते:
TypeVerb
Rootसम्-रक्ष्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
धर्मम्dharma; righteousness; law
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाthus; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अर्थम्wealth; polity; material good
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
जनाधिपO ruler of people
जनाधिप:
TypeNoun
Rootजनाधिप
FormMasculine, Vocative, Singular
कामम्desire; pleasure
कामम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Singular
संरक्षतेprotects
संरक्षते:
TypeVerb
Rootसम्-रक्ष्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
दण्डःpunishment; royal authority
दण्डः:
Karta
TypeNoun
Rootदण्ड
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रिवर्गःthe set of three aims (dharma-artha-kama)
त्रिवर्गः:
TypeNoun
Rootत्रिवर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
दण्डःpunishment; royal authority
दण्डः:
Karta
TypeNoun
Rootदण्ड
FormMasculine, Nominative, Singular
उच्यतेis called; is said
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Third, Singular, Passive
जनेश्वरO lord of people
जनेश्वर:
TypeNoun
Rootजनेश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna
J
janādhipa (the king/ruler addressed)