Shloka 25
Sārasvata–Dadhīca Upākhyāna at Sarasvatī Tīrtha
Balarāma’s Pilgrimage Context
Devanagari script
उत्पपाताश्रमात् तस्मादन्तरिक्षं विशाम्पते । जिज्ञासार्थ तदा भिक्षोर्जैगीषव्यस्य देवल:,प्रजानाथ! ऐसा विचार करते हुए वे मन्त्रशास्त्रके पारंगत विद्वान् मुनि उस आश्रमसे आकाशकी ओर उड़ चले। उस समय भिक्षु जैगीषव्यकी परीक्षा लेनेके लिये उन्होंने ऐसा किया
Translation
उत्पपाताश्रमात् तस्मादन्तरिक्षं विशाम्पते । जिज्ञासार्थं तदा भिक्षोर्जैगीषव्यस्य देवलः ॥
Word by Word
उत्पपातleapt up / sprang up
उत्पपात:
Karta
TypeVerb
Rootउत्-√पत्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
आश्रमात्from the hermitage
आश्रमात्:
Apadana
TypeNoun
Rootआश्रम
FormMasculine, Ablative, Singular
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
अन्तरिक्षम्the sky / mid-air
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष
FormNeuter, Accusative, Singular
विशाम्of the people
विशाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootविश्
FormFeminine, Genitive, Plural
पतेO lord
पते:
Sambodhana
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Vocative, Singular
जिज्ञासा-अर्थम्for the purpose of testing/inquiring
जिज्ञासा-अर्थम्:
Prayojana
TypeNoun
Rootजिज्ञासा + अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
भिक्षोःof the mendicant
भिक्षोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootभिक्षु
FormMasculine, Genitive, Singular
जैगीषव्यस्यof Jaigīṣavya
जैगीषव्यस्य:
Sambandha
TypeProperNoun
Rootजैगीषव्य
FormMasculine, Genitive, Singular
देवलःDevala (the sage)
देवलः:
Karta
TypeProperNoun
Rootदेवल
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes