Shloka 5
Indratīrtha–Ādityatīrtha: Balarāma’s Ritual Bathing, Dāna, and Sacred-Historical Recollections
Devanagari script
कुरुकुलभूषण! स्त्रियोंके लिये जिनका पालन अत्यन्त दुष्कर और दुःसह है, उन-उन कठोर नियमोंका पालन करती हुई श्रुतावतीके वहाँ अनेक वर्ष व्यतीत हो गये ।। तस्यास्तु तेन वृत्तेन तमसा च विशाम्पते । भकक््त्या च भगवान् प्रीतः: परया पाकशासन:
Translation
कुरुकुलभूषण! स्त्रीणां यान् नियमाञ्छ्रुतावती दुष्करान् दुःसहान् च मन्यमाना तान् तान् कठोरान् नियमाञ्श्रद्धया पालयन्ती बहूनि वर्षाणि तत्रात्यवाहयत्। तस्यास्तु तेन वृत्तेन तमसा च विशाम्पते। भक्त्या च भगवान् प्रीतः परया पाकशासनः॥
Word by Word
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Genitive, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तेनby that/with that
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
वृत्तेनconduct/behavior
वृत्तेन:
Karana
TypeNoun
Rootवृत्त
FormNeuter, Instrumental, Singular
तमसाdarkness/ignorance
तमसा:
Karana
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विशाम्पतेO lord of the people (king)
विशाम्पते:
Sambodhana
TypeNoun
Rootविशाम्पति
FormMasculine, Vocative, Singular
भक्त्याby devotion
भक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootभक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रीतःpleased
प्रीतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रीत
FormMasculine, Nominative, Singular
परयाby supreme (devotion)
परया:
Karana
TypeAdjective
Rootपरा
FormFeminine, Instrumental, Singular
पाकशासनःIndra (the chastiser of Pāka)
पाकशासनः:
Karta
TypeNoun
Rootपाकशासन
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes