Previous Verse
Next Verse

Shloka 443

Kapālamocana-tīrtha (Auśanasa) and Balarāma’s Sarasvatī Pilgrimage

तपस्विनो धर्मपथे स्थितस्य द्विजसत्तम । “धर्मज्ञ ब्राह्मण! आप किसलिये नृत्य कर रहे हैं? मुने! आपके लिये अधिक हर्षका कौन-सा कारण उपस्थित हो गया है? द्विजश्रेष्ठू आप तो तपस्वी हैं, सदा धर्मके मार्गपर स्थित रहते हैं, फिर आप क्‍यों हर्षसे उन्मत्त हो रहे हैं?”

tapasvino dharmapathe sthitasya dvijasattama | “dharmajña brāhmaṇa! āpa kisaliye nṛtya kara rahe haiṃ? mune! āpake liye adhika harṣakā kaun-sā kāraṇa upasthita ho gayā hai? dvijaśreṣṭha! āpa to tapasvī haiṃ, sadā dharmake mārgapar sthita rahate haiṃ, phira āpa kyoṃ harṣase unmatt ho rahe haiṃ?”

तपस्विनो धर्मपथे स्थितस्य द्विजसत्तम ।

तपस्विनःof the ascetic
तपस्विनः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootतपस्विन्
FormMasculine, Genitive, Singular
धर्मपथेon the path of dharma
धर्मपथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्मपथ
FormMasculine, Locative, Singular
स्थितस्यof (one) who is standing/abiding
स्थितस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित
FormMasculine, Genitive, Singular
द्विजसत्तमO best of the twice-born
द्विजसत्तम:
Sambodhana
TypeNoun
Rootद्विजसत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
A
a dharma-knowing brāhmaṇa (unnamed)
M
muni (sage)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical expectation that a tapasvī and dharma-jña brāhmaṇa remains steady and self-controlled; sudden exuberant behavior invites scrutiny, implying that even joy should be aligned with dharma and inner discipline.

Vaiśaṃpāyana describes someone addressing an ascetic brāhmaṇa-sage who is unexpectedly dancing in great joy, asking what remarkable event has caused such delight despite his usual dharmic steadiness.